Shloka 88
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
मार्गान् बहून् विचरता धावता च ततस्ततः । मुहुरुत्पतता चैव सम्मोह: समपद्यत
sañjaya uvāca | mārgān bahūn vicaratā dhāvatā ca tatastataḥ | muhur utpatatā caiva sammohaḥ samapadyata, rājan |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រា! ពេលភីមៈល្បាតតាមផ្លូវជាច្រើន រត់ទៅមកគ្រប់ទិស ហើយហក់ឡើងជាញឹកញាប់ ភាពភាន់ច្រឡំដ៏គួរភ័យបានកើតឡើងលើសមរភូមិ។ ដូចដំរីមហាប្រមុខនៅកណ្ដាលសង្គ្រាម ចលនានិងភាពភ័យរបស់ភីមសេនបានធ្វើឲ្យទាហាន និងសត្វជិះរបស់ពួកគេ ញ័ររន្ធត់ ហើយភាពច្របូកច្របល់បានរាលដាលទៅទាំងអស់»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and confusion (sammoha) can overtake an army when confronted with overwhelming force and unpredictable movement; in war, mental steadiness is as decisive as weapons.
Sanjaya describes Bhimasena moving rapidly across many routes on the battlefield—running, roaming, and repeatedly leaping—so that the opposing troops and their mounts begin to tremble and a general panic spreads.