Shloka 38
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् | आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष
sa-āsir vegavad āplutya dantābhyāṁ vāraṇottamam | āruroha tato madhyaṁ nāgarājasya māriṣa ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ភីមសេន កាន់ដាវក្នុងដៃ បានលោតស្ទុះទៅមុខដោយល្បឿនខ្លាំង ហើយយកដងភ្លុករបស់ដំរីដ៏ប្រសើរជាទីពឹង ដើម្បីឡើងទៅលើក្បាល—ដល់កំពូល—របស់ដំរីអធិរាជនោះ។ ទិដ្ឋភាពនោះធ្វើឲ្យទាហានទាំងឡាយមើលគាត់មិនមែនជាមនុស្សក្នុងសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែដូចជាអ្នកមានកម្លាំងលើសមនុស្ស ជិតស្មើទេវៈ—រូបភាពនៃចិត្តក្លាហានមិនរអាក់រអួលកណ្ដាលហិង្សានៃសង្គ្រាម។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of fearless resolve and extraordinary effort in battle; it also shows how visible courage can reshape perception—warriors begin to see a human hero as ‘divine’ due to unmatched prowess.
Bhīma, roaring and holding a sword, leaps up and uses the elephant’s tusks as footholds to climb onto the head of the great war-elephant, astonishing the surrounding soldiers.