Shloka 3
भीष्मधनंजयद्वैरथम्
Bhīṣma–Dhanaṃjaya Duel and the Opening Clash
तेषां मध्ये स्थितो राजन पुत्रो दुर्योधनस्तव । अब्रवीत् तावकान् सर्वान् युद्धाध्वमिति दंशिता:,संजयने कहा--राजन्! आपके पुत्रोंने पाण्डवोंके साथ जिस प्रकार युद्ध किया, वह बताता हूँ, सुनिये। जब सब सेनाओंकी व्यूह-रचना हो गयी, तब समस्त सेना एक होकर एक अपार महासागरके समान प्रतीत होने लगी। उसमें सब ओर रथ आदिमें आबद्ध सुन्दर ध्वजा फहराती दिखायी देती थी। उसे देखकर सैनिकोंके बीचमें खड़ा हुआ आपका पुत्र दुर्योधन आपके सभी योद्धाओंसे इस प्रकार बोला--“कवचधारी वीरो! युद्ध आरम्भ करो”
teṣāṁ madhye sthito rājan putro duryodhanas tava | abravīt tāvakān sarvān yuddhadhvam iti daṁśitāḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! កូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ដុរយោធនៈ ឈរនៅកណ្ដាលពួកគេ ហើយបាននិយាយទៅកាន់អ្នកចម្បាំងទាំងអស់របស់ព្រះអង្គថា៖ «វីរបុរសពាក់អាវក្រោះទាំងឡាយ! ចូលប្រយុទ្ធ—ចាប់ផ្តើមសង្គ្រាម!»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how leadership speech can catalyze collective action in war: Duryodhana frames immediate combat as the proper course for his side, reflecting the tension between factional loyalty and the broader ethical ideal of restraint.
Sañjaya reports to the king that Duryodhana, positioned among the assembled Kaurava forces, addresses all his warriors and commands them to commence fighting.