Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः

Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus

भूरिश्रवा: शल: शल्यो भगदत्तश्न मारिष: । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ वाम॑ पार्श्वमपालयन्‌,भूरिश्रवा, शल, शल्य, आदरणीय राजा भगदत्त तथा अवन्तीके राजकुमार विन्द और अनुविन्द उस सारी सेनाके वामभागकी रक्षा कर रहे थे। सोमदत्तपुत्र भूरि, त्रिगर्तराज सुशर्मा, काम्बोजराज सुदक्षिण, श्रुतायु तथा अच्युतायु--ये दक्षिणभागमें स्थित होकर उस सेनाकी रक्षा कर रहे थे

sañjaya uvāca | bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo bhagadattaś ca mārīṣaḥ | vindānuvindāv āvantyau vāmaṃ pārśvam apālayan | somadattaputro bhūriḥ trigartarājaḥ suśarmā | kāmbojarājaḥ sudakṣiṇaḥ śrutāyuś cācyutāyuś ca dakṣiṇabhāge sthitvā tāṃ senām apālayan |

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏គួរគោរព! ភូរីश्रវសៈ សលៈ សល្យៈ និងព្រះបាទភគទត្ត—រួមទាំងព្រះរាជកុមារអវន្តី វិន្ទ និងអនុវិន្ទ—កំពុងការពារផ្នែកខាងឆ្វេងនៃកងទ័ពនោះ។ ផ្នែកខាងស្តាំវិញ មានភូរី កូនសោមទត្ត ស្តេចត្រីគర్త សុសර්មា ស្តេចកាម્બោជ សុទក្ខិណ និងយោធា ស្រុតាយុ និងអច្យុតាយុ ឈរជាការពារ​កងទ័ពទាំងមូល»។

भूरिश्रवाःBhūrishravas (a warrior)
भूरिश्रवाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
शलःŚala (a warrior)
शलः:
Karta
TypeNoun
Rootशल
FormMasculine, Nominative, Singular
शल्यःŚalya (a warrior/king)
शल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
भगदत्तःBhagadatta (a king)
भगदत्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मारिषःMāriṣa (a warrior)
मारिषः:
Karta
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Nominative, Singular
विन्दVinda (prince of Avanti)
विन्द:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुविन्दौAnuvinda (together with Vinda; dual form used in coordination)
अनुविन्दौ:
Karta
TypeNoun
Rootअनुविन्द
FormMasculine, Nominative, Dual
आवन्त्यौthe two from Avanti
आवन्त्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootआवन्त्य
FormMasculine, Nominative, Dual
वामleft
वाम:
Karma
TypeAdjective
Rootवाम
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्श्वम्flank/side
पार्श्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्श्व
FormNeuter, Accusative, Singular
अपालयन्protected/guarded
अपालयन्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormImperfect (Laṅ), Parasmaipada, Third, Plural

(संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by address mārīṣa)
B
Bhūrishravas
Ś
Śala
Ś
Śalya
B
Bhagadatta
V
Vinda
A
Anuvinda
A
Avanti
S
Somadatta
B
Bhūri
S
Suśarmā
T
Trigarta
S
Sudakṣiṇa
K
Kamboja
Ś
Śrutāyu
A
Acyutāyu
L
left flank (vāma-pārśva)
R
right flank (dakṣiṇa-bhāga)
A
army (senā)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: disciplined protection of assigned positions, coordinated leadership, and responsibility to safeguard one’s sector of the army—showing that duty in war is carried out through order, vigilance, and collective commitment.

Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra how key Kaurava-aligned warriors are deployed: certain kings and princes are assigned to guard the left flank, while another group is stationed on the right flank, indicating a structured battle formation and readiness for engagement.