Shloka 34
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानी: पुरुषर्षभ । “तुम मेरे सेनापति हो, भगवान् श्रीकृष्णके समान पराक्रमी हो। पुरुषरत्न! पूर्वकालमें भगवान् कार्तिकेय जिस प्रकार देवताओंके सेनापति हुए थे, उसी प्रकार तुम भी पाण्डवोंके सेनानायक होओ' ।।
sañjaya uvāca |
tac chrutvā jahṛṣuḥ pārthāḥ pārthivāś ca mahārathāḥ |
sādhu sādhv iti tad vākyam ūcuḥ sarve mahīkṣitaḥ ||
punar apy abravīd rājā dhṛṣṭadyumnaṁ mahābalam |
sa tvaṁ puruṣaśārdūla vikrameṇa jahi kauravān |
ye cānye pṛthivīpālāḥ pradhānāḥ puruṣarṣabha ||
«ដូច្នេះ អ្នកក៏ជាសេនានាយកនៃបណ្ឌវទាំងឡាយដែរ ឱ បុរសឧត្តម។» ពេលបានឮព្រះបន្ទូលរបស់យុធិષ્ઠិរ កូនៗនៃបណ្ឌុ និងមហារថីក្នុងចំណោមព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយ សុទ្ធតែរីករាយ ហើយអធិរាជទាំងអស់បានសរសើរ ដោយនិយាយថា «ល្អណាស់! ល្អណាស់!» បន្ទាប់មក ព្រះរាជា យុធិષ્ઠិរ បានមានព្រះបន្ទូលម្ដងទៀតទៅកាន់ ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន អ្នកមានកម្លាំងធំថា៖ «ឱ បុរសសីហ៍! ចូរបង្ហាញវីរភាព បំផ្លាញកౌរវទាំងឡាយ និងព្រះមហាក្សត្រសំខាន់ៗផ្សេងទៀតដែលឈរជាមួយពួកគេ ឱ បុរសឧត្តម!»
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-dharma in wartime: a leader’s responsibility is to strengthen morale, affirm capable command, and direct force toward the opposing army with clarity and courage, while the community of allies supports and endorses righteous resolve.
After Yudhiṣṭhira’s earlier commendation, the Pāṇḍavas and allied kings applaud his words. Yudhiṣṭhira then turns again to Dhṛṣṭadyumna, urging him to lead with valor and to strike the Kauravas and their principal allied rulers.