Shloka 25
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
एवमुक्त्वा ततः पार्थों ध्यायन्नास्ते महामना: । चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतन: । शोकर्त तमथो ज्ञात्वा दु:खोपहतचेतसम्
evam uktvā tataḥ pārtho dhyāyann āste mahāmanāḥ | ciram antarmanā bhūtvā śokopahatacetanaḥ | śokārtaṃ tam atho jñātvā duḥkhopahatacetasaṃ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ និយាយដូច្នោះហើយ អរជុន (បារថ) មហាមនៈ បានអង្គុយសមាធិគិតជ្រាលជ្រៅ។ យូរមកហើយ គាត់នៅស្ងៀមស្ងាត់ក្នុងចិត្ត ដោយស្មារតីត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្ដប់។ ឃើញគាត់ត្រូវសោកវេទនាប៉ះពាល់ ចិត្តត្រូវទុក្ខបំផ្លាញ ដូច្នោះ អ្នកមើលក៏យល់ថា គាត់កំពុងរលំក្នុងខាងក្នុង និងទម្ងន់ធម៌កំពុងសង្កត់លើគាត់។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical and psychological reality that even a noble person can be overwhelmed by grief when confronted with the consequences of war. It frames Arjuna’s inward collapse as a prelude to discernment: moral action (dharma) often requires moving from sorrow-driven paralysis to reflective clarity.
After speaking, Arjuna falls silent and sits absorbed in thought for a long time, his mind struck by grief and suffering. Sañjaya describes his withdrawn, sorrow-afflicted state, setting the stage for others to respond to his crisis.