Shloka 41
Rajo-dhūli-saṃmūḍha-saṅgrāmaḥ
The Dust-Obscured Battle and Mutual Charges
Devanagari script
ततो भीष्मरथात् तूर्णमुत्पतन्ति पतत्त्रिण: । यैरन्तरिक्षं भूमिश्व सर्वतः समवस्तृता,तत्पश्चात् भीष्मके रथसे शीघ्रतापूर्वक पंखयुक्त बाण पक्षीके समान उड़ने लगे, जिन्होंने पृथ्वी और आकाश सबको आच्छादित कर लिया
Transliteration
tato bhīṣma-rathāt tūṛṇam utpatanti patattriṇaḥ | yair antarīkṣaṃ bhūmiś ca sarvataḥ samavastṛtāḥ ||
Translation
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ពីរថរបស់ ភីष្មៈ ព្រួញមានស្លាបបានផ្ទុះចេញយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហោះដូចបក្សី ហើយដោយព្រួញទាំងនោះ មេឃនិងដីហាក់ដូចជាត្រូវគ្របដណ្តប់ពីគ្រប់ទិស។
Word by Word
ततःthen/from there
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
भीष्म-रथात्from Bhishma's chariot
भीष्म-रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (adverbial accusative)
उत्पतन्तिfly up / spring forth
उत्पतन्ति:
Kriya
TypeVerb
Rootउत् + पत् (धातु)
FormPresent, Parasmaipada, 3rd person, Plural
पतत्त्रिणःwinged ones (birds/winged missiles)
पतत्त्रिणः:
Karta
TypeNoun
Rootपतत्त्रिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
यैःby which/with which
यैः:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अन्तरिक्षम्the sky/space
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
भूमिःthe earth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormAvyaya
सर्वतःon all sides/everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (सर्व-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
समवस्तृताwas covered/overspread
समवस्तृता:
Kriya
TypeVerb
Rootसम् + वस् (धातु) → समवस्तृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (PPP), Feminine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
BhīṣmaB
Bhīṣma’s chariotA
arrows (winged shafts)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes