Shloka 98
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
एष हास्य जये कालो निर्दिष्टो विश्वयोनिना । इसी बीचमें भीष्मने अपने हितसे सम्बन्ध रखनेवाली एक दिव्य एवं गम्भीर आकाशवाणी सुनी--“महाबाहु भीष्म! शीघ्र प्रयत्न करो। इस श्वेतपर विजय पानेके लिये ब्रह्माजीने यही समय निश्चित किया है” || ९६-९७ हू ।। एतच्छुत्वा तु वचन देवदूतेन भाषितम्
sañjaya uvāca | eṣa hāsya jaye kālo nirdiṣṭo viśvayoninā | etac chrutvā tu vacanaṁ devadūtena bhāṣitam |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «សម្រាប់ជ័យជម្នះរបស់គាត់ ពេលវេលានេះឯងត្រូវបានកំណត់ដោយប្រភពសកល (ព្រះព្រហ្មា)»។ ព្រះភីष្មៈបានឮពាក្យទាំងនេះពីទេវទូត ហើយទទួលយល់ន័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃអាកាសវាចា៖ ពេលសម្រាប់ការខិតខំដាច់ខាតត្រូវបានកំណត់រួចហើយ ការពន្យារពេលគឺជាការខកខានកាតព្វកិច្ច នៅមុខវាសនាដែលបានបើកទ្វារ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical urgency of acting when the rightful moment (kāla) arrives: duty is not only about intention but also about timely effort. When a divinely sanctioned opportunity is indicated, hesitation can become a lapse in dharma.
Sanjaya reports that a divine message declares the present moment as the appointed time for victory, fixed by Brahmā (Viśvayoni). Bhīṣma hears this proclamation through a divine messenger/voice, signaling that decisive action is now required.