Shloka 44
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
निष्कूजा: समपद्यन्त दृढसत्त्वा महाबला: । धैर्यको दृढ़तापूर्वक धारण किये रहनेवाले दूसरे महाबली वीर बाणोंके आघातसे पीड़ित हो क्लेश सहन करते हुए भी मौन ही रहते थे--अपनी वेदना प्रकाशित नहीं करते थे ।।
sañjaya uvāca | niṣkūjāḥ samapadyanta dṛḍhasattvā mahābalāḥ | anye ca virathāḥ śūrā ratham anyasya saṃyuge mahārāja |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ វីរបុរសមហាបល មានចិត្តមាំមួន អត់ធ្មត់យ៉ាងរឹងមាំ ទោះត្រូវព្រួញបាញ់ក៏ស្ងៀមស្ងាត់ មិនបង្ហាញវេទនាឡើយ។ អ្នកដទៃទៀត—វីរបុរសដែលរថសង្គ្រាមត្រូវបំផ្លាញ—បានធ្លាក់ចុះលើដីក្នុងកណ្ដាលសមរភូមិ ហៅសុំរថរបស់អ្នកដទៃ; ប៉ុន្តែមុនពេលគេជួយទាន់ ពួកគេត្រូវជើងដំរីធំៗកិនបំផ្លាញ។ រាងកាយដែលលាបឈាម ហើមបែករបស់ពួកគេ មើលទៅដូចផ្កាប៉ាឡាស (palāśa) កំពុងរីក—សោភ័ណភាពដែលប៉ះទង្គិចនឹងភាពសាហាវនៃសង្គ្រាម។
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights endurance and restraint under suffering as a warriorly virtue, while simultaneously exposing the brutal, indiscriminate destruction of war—suggesting that even dutiful courage (kṣatriya-dharma) unfolds within a tragic moral landscape.
Sañjaya describes the battlefield: some powerful fighters bear arrow-wounds without crying out, while others whose chariots are destroyed fall and seek another chariot but are trampled by elephants; their bloodied bodies are compared to palāśa blossoms.