Shloka 74
Chapter 47: Krauñca-vyūha Deployment and Conch-Signals
Kaurava–Pāṇḍava Readiness
Devanagari script
संजय उवाच त॑ गौतम: प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् । अवध्यो5हं महीपाल युद्धयस्व जयमाप्रुहि,संजय कहते हैं--पृथ्वीपते! कृपाचार्य यह समझ गये कि युधिष्ठछिर क्या कहना चाहते हैं; अतः उन्होंने उनसे इस प्रकार कहा--'राजन! मैं अवध्य हूँ। जाओ, युद्ध करो और विजय प्राप्त करो”
Translation
សញ្ជ័យ បាននិយាយថា៖ កោតមៈ (ក្រឹបៈ) បានយល់ច្បាស់ពីអ្វីដែលយុធិષ્ઠិរៈចង់និយាយ ហើយបានឆ្លើយទៅកាន់ព្រះមហាក្សត្រដូច្នេះថា៖ «ឱ ព្រះបាទ! ខ្ញុំមិនអាចត្រូវសម្លាប់បានទេ។ ចូរទៅ ប្រយុទ្ធ ហើយទទួលយកជ័យជម្នះ»។
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
गौतमःGautama (Kripa)
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootवच् (प्रति-उपसर्गयुक्त)
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
TypeVerb
Rootज्ञा (वि-उपसर्गयुक्त)
Formक्त्वा (absolutive), Active
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विवक्षितम्what was intended to be said
विवक्षितम्:
Karma
TypeNoun
Rootविवक्ष् (वि-उपसर्गयुक्त) / विवक्षित (प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
अवध्यःnot to be slain, inviolable
अवध्यः:
TypeAdjective
Rootअवध्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
महीपालO king (protector of the earth)
महीपाल:
TypeNoun
Rootमहीपाल
FormMasculine, Vocative, Singular
युद्धयस्वfight!
युद्धयस्व:
TypeVerb
Rootयुध्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
जयम्victory
जयम्:
Karma
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Accusative, Singular
आप्नुहिattain, obtain
आप्नुहि:
TypeVerb
Rootआप्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes