Shloka 78
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
नैव शक््या समाधातुं संनिपाते महाचमू: । दीर्णामित्येव दीर्यन्ते सुविद्वांसोईपि भारत
naiva śakyā samādhātuṁ saṁnipāte mahācamūḥ | dīrṇām ity eva dīryante suvidvāṁso ’pi bhārata bharatanandana ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ក្នុងភាពចង្អៀតនៃកងទ័ពធំដែលប្រមូលជុំគ្នា កងទ័ពមហិមាមិនងាយនឹងរៀបចំឲ្យត្រឡប់ទៅសណ្តាប់ធ្នាប់វិញឡើយ។ ពេលសូម្បីតែសម្លេងហៅថា «វាបាក់បែកហើយ!» លាន់ឡើង បុរសដែលចេះដឹង និងជំនាញសង្គ្រាមខ្ពស់ៗ ក៏ចាប់ផ្តើមបែកខ្ចាត់ខ្ចាយរត់គេចដែរ ឱ ភារតៈ ជាទីរីករាយនៃពួកភារតៈ។
व्यास उवाच
Educational Q&A
Once panic spreads in a large, tightly packed army, rational counsel and even expert knowledge lose their force; therefore steadiness, clear command, and inner discipline are essential to prevent collapse in crisis.
Vyāsa describes the dynamics of a battlefield rout: when the rumor or cry arises that the army has ‘broken,’ the mass begins to scatter, and even seasoned, learned warriors are swept into flight.