Shloka 28
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
चन्द्रादित्यावुभौ ग्रस्तावेकाद्नवा हि त्रयोदशीम् । अपर्वणि ग्रहं यातौ प्रजासंक्षयमिच्छत:
candrādityāv ubhau grastāv ekād navā hi trayodaśīm | aparvaṇi grahaṃ yātau prajāsaṃkṣayam icchataḥ ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ «នៅថ្ងៃតិថីទីដប់បី—ពេលលំដាប់ប្រតិទិនរអាក់រអួល ដូចជាតិថីជាច្រើនរលាយមកជាថ្ងៃតែមួយ—រាហូបានលេបយកទាំងព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដោយគ្មានចំណុចពិធីបុណ្យត្រឹមត្រូវ។ ពន្លឺទាំងពីរនោះ ដែលធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពគ្រាស ហាក់ដូចជាចង់ឲ្យប្រជាជនវិនាស»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames cosmic irregularities—especially an eclipse occurring ‘out of season’—as moral and political warnings: when dharma is endangered and society is headed toward violence, nature itself seems to signal disorder, urging rulers and warriors to reflect on the consequences for the people.
Vyāsa reports a dire portent: Rāhu eclipses both Moon and Sun on Trayodaśī, and not at a proper parvan junction. This abnormal eclipse is interpreted as foretelling mass suffering and the impending destruction of populations in the coming conflict.