Shloka 6
Arjuna’s Surrender and Kṛṣṇa’s Instruction on the Imperishable Self, Svadharma, and Karma-Yoga
Bhīṣma-parva 24.0
वादित्रशब्दस्तुमुल: शड्खभेरीविमिश्रित: । शूराणां रणशूराणां गर्जतामितरेतरम् । उभयो: सेनयो राजन् महान् व्यतिकरो5भवत्,राजन! शंख और भेरी आदि वाद्योंका सम्मिलित भयंकर शब्द जब एक-दूसरेपर गर्जन-तर्जन करनेवाले रणवीर शूरोंके सिंहनादसे मिला, तब दोनों सेनाओंमें महान् कोलाहल एवं संघर्ष होने लगा
sañjaya uvāca |
vāditraśabdas tumulaḥ śaṅkhabherī-vimiśritaḥ |
śūrāṇāṃ raṇaśūrāṇāṃ garjatām itaretaram |
ubhayoḥ senayo rājan mahān vyatikaro 'bhavat ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា! សំឡេងរំភើបដ៏ខ្លាំង—កើតពីសំឡេងឧបករណ៍តន្ត្រីសង្គ្រាមដូចជា ស័ង្ខ និងស្គរធំៗ—បានលាយបញ្ចូលជាមួយសំឡេងគំហុកដូចសត្វសិង្ហរបស់វីរបុរសអ្នកចម្បាំង ដែលប្រកួតប្រជែងគ្នាទៅវិញទៅមក; ដូច្នេះ ក្នុងទ័ពទាំងពីរ ក៏កើតមានភាពអ៊ូអរ និងការប៉ះទង្គិចយ៉ាងធំ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective aggression and martial pride rapidly amplify into mass conflict: when instruments of war and mutual challenges merge, disorder and violent collision become inevitable—an ethical reminder of how quickly hostility escalates once provoked and celebrated.
Sañjaya reports to the king that the battlefield has erupted in a deafening din: conches and war-drums sound together, warriors roar at one another, and both armies surge into a major commotion and clash.