Shloka 34
पित्रा तुष्टेन मे पूर्व यदा कालीमुदावहम्
sañjaya uvāca | pitrā tuṣṭena me pūrvaṃ yadā kālīm udāvaham, atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarva-sṛñjayāḥ |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ កាលពីអតីតកាល ពេលឪពុករបស់ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះខ្ញុំ—នៅពេលដែលខ្ញុំបានរៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់កាលី—នៅលើសមរភូមិ ពួកស្រីញ្ជយទាំងអស់បានរួមកម្លាំងគ្នា វាយប្រហារលើភីष្មពីគ្រប់ទិស។ ដោយអាវុធដ៏សាហាវ—សតឃ្នី ដំបងដែក ពារ៉ិឃ អ័ក្ស មុទ្គរ មុសល ព្រាស កោផន ព្រួញមានស្លាបមាស សក្តិ-ដាត តោមរ កម្បន នារាច វត្សទន្ត និងភុសុណ្ឌី—ពួកគេធ្វើឲ្យគាត់ទទួលទុក្ខវេទនាពីគ្រប់មុខ។ (ក្នុងចិត្ត ភីष្មរំលឹកពរដែលឪពុកបានប្រទាន៖ គាត់នឹងស្លាប់តែពេលគាត់ចង់ និងគ្មាននរណាអាចសម្លាប់គាត់ក្នុងសង្គ្រាមបាន; ដូច្នេះគាត់គិតថា ពេលវេលាទទួលមរណភាពដោយឆន្ទៈខ្លួនឯងបានមកដល់ហើយ។)
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights Bhīṣma’s extraordinary ethical predicament: protected by boons and bound by vows, he cannot be slain by others and must choose the moment of death himself. It frames death not merely as defeat but as a conscious, dharma-informed acceptance when one’s role in the moral order has reached its limit.
Sañjaya describes the Sṛñjaya warriors attacking Bhīṣma from all sides with many kinds of weapons. The scene underscores Bhīṣma’s near-invulnerability in battle and sets up his reflection on the boons received earlier—implying that only his own will can bring his fall.