Shloka 50
नाभिसंधत्त पाज्चाल्ये स्मयमानो मुहुर्मुहु: । स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्कृत्य भीष्मो बाणात् शिखण्डिने
sañjaya uvāca | nābhisaṃdhatta pāñcālye smayamāno muhur muhuḥ | strītvaṃ tasyānusaṃskṛtya bhīṣmo bāṇāt śikhaṇḍine ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ភីស្មា ញញឹមម្តងហើយម្តងទៀត មិនបាញ់ព្រួញទៅលើព្រះអង្គម្ចាស់បាញ្ចាល (សិខណ្ឌិន) ឡើយ។ ដោយរំលឹកដល់ភាពជាស្ត្រីរបស់សិខណ្ឌិន ភីស្មាបានទប់ខ្លួន មិនបាញ់លើគាត់—ទោះនៅកណ្ដាលសង្គ្រាមដ៏ក្តៅគគុក ក៏គាត់នៅតែគោរពច្បាប់សីលធម៌ផ្ទាល់ខ្លួនអំពីអ្នកណាដែលគួរត្រូវវាយប្រហារ។
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, Bhīṣma maintains a self-imposed ethical boundary: remembering Śikhaṇḍin’s womanhood, he refuses to target him. The verse highlights dharma as restraint and fidelity to one’s vows, not merely battlefield success.
Sañjaya reports that Bhīṣma, though fighting fiercely, does not aim arrows at Śikhaṇḍin. He repeatedly smiles and holds back, because he considers it improper to strike someone he regards as female, thereby allowing Śikhaṇḍin to stand before him without being attacked.