Shloka 36
शड्खदुन्दुभिघोषश्न वारणानां च बंंहितै: । सिंहनादश्न सैन्यानां दारुग: समपद्यत,शंखों और दुन्दुभियोंका गम्भीर घोष तथा हाथियोंकी गर्जनाके साथ सैनिकोंका सिंहनाद बड़ा भयंकर जान पड़ता था
saṅkhadundubhighoṣaś ca vāraṇānāṃ ca bṛṃhitaiḥ | siṃhanādaś ca sainyānāṃ dāruṇaḥ samapadyata ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ សំឡេងផ្លុំស័ង្ខ និងស្គរធំៗដ៏ជ្រៅធ្ងន់ ការហ៊ោររបស់ដំរី និងសំឡេងគ្រហឹមដូចសត្វសិង្ហរបស់យោធា ទាំងអស់បានលេចឡើងរួមគ្នា ក្លាយជាសំឡេងរំភើបគួរភ័យខ្លាច—ជាសញ្ញាប្រាប់ពីកម្លាំងសង្គ្រាមដ៏សាហាវ និងតម្លៃជីវិតមនុស្សដែលជិតត្រូវបង់។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war announces itself through overwhelming collective force—signals, beasts, and human cries—reminding the listener that martial duty (kṣatriya-dharma) unfolds amid fearsome conditions and grave consequences.
Sañjaya describes the battlefield at Kurukṣetra as the armies sound conches and drums, elephants trumpet, and soldiers roar; the combined noise becomes dreadful, marking the escalation toward open combat.