Shloka 22
Adhyāya 112: Bhīṣma-prati Arjunasya Pravṛttiḥ
Arjuna’s Forward Drive Toward Bhīṣma
वध्यमानस्य सैन्यस्य सर्वरेतैर्महारथै: । नान्यां गतिं प्रपश्यामि स्थाने युद्धे च भारत
sañjaya uvāca |
vadhyamānasya sainyasya sarvair etair mahārathaiḥ |
nānyāṃ gatiṃ prapaśyāmi sthāne yuddhe ca bhārata ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ភារតៈ! ពេលដែលកងទ័ពរបស់យើងកំពុងត្រូវមហារថីទាំងអស់នេះកាប់សម្លាប់ ខ្ញុំមិនឃើញផ្លូវណាផ្សេងទៀតឡើយ—ទាំងក្នុងការរក្សាទីតាំង ឬបន្តសង្គ្រាម—ក្រៅពីព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គតែមួយគត់អាចការពារវាបាន ដូច្នេះសូមព្រះអង្គប្រញាប់ក្លាយជាជម្រកសម្រាប់ពួកយើងដែលកំពុងរងទុក្ខ។»
संजय उवाच
Educational Q&A
In a moment of collapse, Sañjaya frames ethical leadership as protective responsibility: when a community is being destroyed, mere strategy is insufficient—one must become a dependable refuge, steadying others and taking accountability for their safety.
Sañjaya reports to the Bhārata king (Dhṛtarāṣṭra) that the Kaurava forces are being slaughtered by powerful warriors. He declares that he sees no alternative—either to hold the line or to continue the fight—except reliance on the king’s decisive support and protection.