Shloka 14
भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः
Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् । निर्मनुष्यान् रथान् राजन् गजाननश्चांश्व संयुगे
sañjaya uvāca
muṇḍatālavanānīva cakāra sa rathavrajān |
nirmanuṣyān rathān rājan gajān aśvāṁś ca saṁyuge ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកណ្ដាលសមរភូមិ ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យក្រុមរថជាច្រើន ដូចព្រៃដើមតាលដែលត្រូវកាត់ក្បាល—ទុករថឲ្យគ្មានមនុស្សនៅលើវា ហើយក្នុងសង្គ្រាមនោះ ក៏បានផ្តួលដំរី និងសេះដូចគ្នា។ វាបង្ហាញប្រសិទ្ធភាពដ៏សោកសៅនៃសង្គ្រាម៖ សមត្ថភាពដែលគេអបអរសាទរថាជាវិជ្ជាយុទ្ធ តែបញ្ចប់ដោយការដកហូតជីវិត និងអំណាចចលនារបស់អ្នក និងឧបករណ៍នៃការប្រយុទ្ធយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the stark moral atmosphere of war: martial excellence can rapidly turn living forces into lifeless instruments. It invites reflection on the cost of kṣatriya duty—valor and skill are praised, yet their immediate fruit is destruction and the sudden emptiness (nirmānuṣyatā) of what moments before was full of life.
Sañjaya reports to the king that a particular warrior (identified in the surrounding passage) is cutting down the chariot formations so thoroughly that the battlefield resembles a grove of palmyra trees with their tops lopped off; chariots are left without their riders, and elephants and horses are also struck down amid the fighting.