Shloka 29
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
रथी च रथिना योध्यो गजेन गजधूर्गत: । अश्वेनाश्वी पदातिश्न पादातेनैव भारत
rathī ca rathinā yodhyo gajena gajadhūr-gataḥ | aśvenāśvī padātiś ca padātenaiva bhārata ||
វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «ឱ ភារតៈ ការប្រយុទ្ធត្រូវឲ្យសមប្រភេទ៖ អ្នកយុទ្ធលើរថ ត្រូវប្រយុទ្ធនឹងអ្នកយុទ្ធលើរថ; អ្នកជិះដំរី ត្រូវប្រយុទ្ធនឹងអ្នកជិះដំរី; អ្នកជិះសេះ ត្រូវប្រយុទ្ធនឹងអ្នកជិះសេះ; ហើយទាហានថ្មើរជើង ត្រូវប្រយុទ្ធនឹងទាហានថ្មើរជើង»។ ដូច្នេះ សង្គ្រាមត្រូវធ្វើតាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ មិនមែនវាយប្រហារអ្នកដែលស្ថិតក្នុងភាពខ្សោយជាងឡើយ។
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dharmic restraint in warfare: combat should be conducted fairly by matching equivalent combatants (chariot with chariot, elephant with elephant, cavalry with cavalry, infantry with infantry), avoiding opportunistic attacks on those at a disadvantage.
In the opening of Bhīṣma Parva, Vaiśaṃpāyana recounts the norms proclaimed for the Kurukṣetra war—laying down battlefield conduct and emphasizing orderly, rule-bound engagement among the different military divisions.