Shloka 1
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
अफ्--णक+ एकनवतितमो< ध्याय: हिंसामिश्रित यज्ञ और धर्मकी निन्दा जनमेजय उवाच यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसक्ता महर्षय: । शान्तिव्यवस्थिता विप्रा: शमे दम इति प्रभो
Janamejaya uvāca | yajñe saktā nṛpatayas tapaḥ-saktā maharṣayaḥ | śānti-vyavasthitā viprāḥ śame dame iti prabho ||
ជនមេជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយស្មោះត្រង់ចំពោះយញ្ញ; មហាឥសីទាំងឡាយស្មោះត្រង់ចំពោះតបស្យា (ការប្រតិបត្តិអាសេតិក); និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយស្ថិតនៅក្នុងសន្តិភាព—ដោយសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់នៃចិត្ត និងវិន័យនៃការគ្រប់គ្រងខ្លួន»។
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts three dharmic orientations—royal duty expressed through yajña, sagehood through tapas, and brāhmaṇical excellence through śānti supported by śama (mental restraint) and dama (sense-control)—implying that inner discipline is a defining ethical foundation.
Janamejaya addresses the narrator with a reflective observation about how different social-spiritual roles pursue their characteristic practices, setting up a discussion on the merits and limits of sacrifice, austerity, and self-restraint within dharma.