Shloka 19
अर्जुन–उलूपीसंवादः
Arjuna and Ulūpī: Explanation of Śānti and the Maṇipūra Resolution
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथि: । गदामादाय कौन्तेयमभिदुद्राव वेगवान्,घोड़े, धनुष और सारथिके नष्ट हो जानेपर मेघसन्धिको बड़ा दुःख हुआ। वह गदा हाथमें लेकर कुन्तीनन्दन अर्जुनकी ओर बड़े वेगसे दौड़ा
sa rājā vyathito vyaśvo vidhanuḥ hatasārathiḥ | gadām ādāya kaunteyam abhidudrāva vegavān ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជានោះរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង—សេះបាត់បង់ ធ្នូត្រូវបំផ្លាញ ហើយអ្នកបើករទេះត្រូវសម្លាប់—បានចាប់យកគុណ្ឋ (mace) ហើយរត់ប្រញាប់ប្រញាល់ទៅរក អរជុន កូនកុនទី ដោយល្បឿនខ្លាំង។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring Mahābhārata ethic: when a warrior’s external supports collapse (horses, weapon, charioteer), the inner state becomes decisive. Distress can turn into rash fury, and the moral test shifts to whether one acts with disciplined kṣātra-tejas (controlled valor) or with uncontrolled impulse.
The king, overwhelmed and disadvantaged—horses gone, bow lost, charioteer killed—abandons chariot warfare and switches to close combat. He grabs a mace and charges at Arjuna with great speed, intensifying the duel.