Shloka 123
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवमेवाप्यसंयुक्त: पुरुष: स्यान्न संशय: । जैसे कमलके पत्तेपर पड़ी हुई जलकी चंचल बूँद उसे भिगो नहीं पाती
evam evāpy asaṁyuktaḥ puruṣaḥ syān na saṁśayaḥ |
ព្រះវាយុទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូច្នេះដែរ បុរសអាចនៅដោយមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ដូចជាដំណក់ទឹករអិលរអួលដែលធ្លាក់លើស្លឹកឈូក មិនអាចធ្វើឲ្យវាសើមបានទេ; ដូចគ្នានេះ បុរសប្រាជ្ញា ទោះបីដើររស់នៅ និងប្រតិបត្តិការជាមួយគុណទាំងអស់ (guṇa) ក៏មិនត្រូវគេប្រឡាក់ដោយវាទេ។ ហេតុនេះ អ្នកដឹងវាល (kṣetrajña) តាមពិតជាអសង្គ—អំពីនេះ មិនមានភាពមិនប្រាកដឡើយ»។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The core teaching is inner non-attachment: the wise self (kṣetrajña/puruṣa) can engage with the world and its guṇas without being tainted, like water on a lotus leaf. True freedom is not withdrawal from action but freedom from clinging and identification.
Vāyu-deva is instructing the listener on the nature of the self and liberation. He uses a vivid simile (lotus leaf and water) to clarify that the realized knower remains untouched by worldly qualities even while living amid them.