Shloka 10
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
पृथग्भूतं ततः सत्त्वमित्येतदविचारितम् | पृथग्भावश्न विज्ञेय: सहजश्नापि तत्त्वतः
pṛthagbhūtaṃ tataḥ sattvam ity etad avicāritam | pṛthagbhāvaś ca vijñeyaḥ sahajaś cāpi tattvataḥ ||
ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពួកគេអះអាងថា គោលការណ៍សត្ត្វ បំបែកចេញពីអ្នកដឹងវាល (ក្សេត្រជ្ញៈ) ហើយរឿងនេះត្រូវបានយកថាជាអ្វីដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបានស៊ើបអង្កេតឲ្យគ្រប់គ្រាន់។ ទោះជាទាំងពីរនេះស្ថិតនៅរួមគ្នាតាមធម្មជាតិ ក៏គួរយល់ថា តាមសារសំខាន់ពិតប្រាកដ វាផ្សេងគ្នា»។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse urges discernment: even if sattva (a guṇa or constituent of prakṛti) appears closely associated with the conscious knower (kṣetrajña), one should understand their essential difference—consciousness is the witness, while sattva is a quality of nature.
Vāyudeva is presenting a philosophical clarification within the Ashvamedhika Parva’s instructional discourse, critiquing an unexamined claim and directing the listener to a more precise understanding of the relation between the self (kṣetrajña) and the guṇas such as sattva.