Shloka 15
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
अनार्जवमसंज्ञत्वं कर्म पापमचेतना । गुरुत्वं सन्नभावत्वमवशित्वमवाग्गति:
anārjavam asaṃjñatvaṃ karma pāpam acetanā | gurutvaṃ sannabhāvatvam avaśitvam avāggatiḥ ||
ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ភាពកោងកាច, ការខ្វះស្មារតីដឹងខ្លួន, កម្មបាបកើតពីអវិជ្ជា, ភាពធ្ងន់ធ្ងរ (នៃចិត្តវិញ្ញាណ), សភាពជាប់ចងដោយការយល់ថា “មានពិត” (ហើយដូច្នេះក្លាយជាចំណង), ភាពអសមត្ថភាព/អស់អំណាច, និងទិសដៅធ្លាក់ចុះ—ទាំងនេះជាសញ្ញានៃការធ្លាក់ចុះខាងសីលធម៌ ដែលអូសទាញសត្វឲ្យឆ្ងាយពីមាគ៌ាអរិយៈ»។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse lists inner and behavioral traits—dishonesty, heedlessness, sinful action, dullness, inertia, helplessness, and a downward trajectory—as interconnected causes and symptoms of ethical and spiritual degeneration. It warns that when awareness and self-mastery weaken, actions become pāpa and the person’s course tends toward decline.
Vāyudeva is speaking in a didactic mode, enumerating qualities that characterize a fall from noble (ārya) conduct. Rather than describing an external event, the passage functions as moral instruction within the Ashvamedhika Parva’s broader reflective discourse.