Shloka 22
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थित: । स गच्छत्यूर्ध्वगो वायु: कृच्छान्मुक्त्वा शरीरिण:
yaḥ sa pañcasu bhūteṣu prāṇāpāne vyavasthitaḥ | sa gacchaty ūrdhvago vāyuḥ kṛcchrān muktvā śarīriṇaḥ ||
«វាយុជីវិត» នោះឯង ដែលស្ថិតក្នុងធាតុទាំងប្រាំ ជាមុខងារ “ប្រាណ” និង “អបាណ” (ដង្ហើមចូល និងដង្ហើមចេញ) នៅពេលវាឡើងទៅខាងលើ វាចាកចេញពីអ្នកកាន់កាយដោយលំបាកយ៉ាងខ្លាំង—បំបែកការចងក្រងរបស់ធាតុទាំងឡាយក្នុងរាងកាយ ខណៈវាចេញទៅ។ ពាក្យនេះបង្ហាញពីភាពងាយបែកបាក់នៃជីវិតមានរាងកាយ និងការផ្តាច់ដង្ហើមជីវិតចេញពីស៊ុមធាតុ ដោយវេទនាខ្លាំង។
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
Life in the body is sustained by prāṇa and apāna as expressions of vāyu within the five elements; when this vital air turns upward and departs, separation from the body is arduous, highlighting impermanence and the need for disciplined understanding of embodied existence.
A Siddha explains the inner process of embodied life and death in yogic-physiological terms: the vital air established as prāṇa and apāna within the elemental body rises and leaves, causing the dissolution of the body’s elemental cohesion and departing with great difficulty.