Shloka 2
Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच कृष्णेन सहित: पार्थ: स्वं राज्यं प्राप्प केवलम् । तस्यां सभायां दिव्यायां विजहार मुदा युत:,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! श्रीकृष्णके सहित अर्जुनने जब केवल अपने राज्यपर पूरा अधिकार प्राप्त कर लिया, तब वे उस दिव्य सभाभवनमें आनन्दपूर्वक रहने लगे
Translation
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! អរជុននៅជាមួយព្រះក្រឹષ્ણ បានទទួលអំណាចពេញលេញលើរាជ្យរបស់ខ្លួនតែមួយគត់។ នៅក្នុងសភាដ៏ទេវភាពនោះ ពួកគេបានរស់នៅដោយសេចក្តីរីករាយ»។
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
कृष्णेनwith Kṛṣṇa / by Kṛṣṇa (as companion)
कृष्णेन:
Karana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहितःaccompanied (by), together with
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वम्his own
स्वम्:
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Singular
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्पhaving obtained
प्राप्प:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), त्वा (irregular/assimilated spelling), Parasmaipada (sense)
केवलम्entirely; solely
केवलम्:
TypeIndeclinable
Rootकेवल
तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
सभायाम्in the assembly-hall
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
दिव्यायाम्divine, splendid
दिव्यायाम्:
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormFeminine, Locative, Singular
विजहारenjoyed; sported; dwelt happily
विजहार:
TypeVerb
Rootवि-हृ
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
मुदाwith joy
मुदा:
Karana
TypeNoun
Rootमुद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
युतःendowed; joined (with)
युतः:
TypeAdjective
Rootयुत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes