Shloka 4
Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव व्यवस्थितौ । अदृश्यमानौ भूतानि योधयेतामसंशयम्
brahmamṛtyū tato rājann ātmany eva vyavasthitau | adṛśyamānau bhūtāni yodhayetām asaṃśayam ||
ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូច្នេះ ព្រះរាជា! ទាំងមរណៈ និងអមតៈ (ភាពដូចព្រះព្រហ្ម) ស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនឯង។ ទោះមិនអាចមើលឃើញ ក៏ទាំងពីរនេះបណ្ដាលឲ្យសត្វលោកប្រយុទ្ធគ្នា ដោយគ្មានសង្ស័យ។ អារម្មណ៍ថា ‘នេះជារបស់ខ្ញុំ’ និង ‘នេះមិនមែនរបស់ខ្ញុំ’ នោះហើយជាគ្រាប់ពូជនៃជម្លោះ»។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Death and deathlessness are not merely external events but inner principles: one’s orientation toward the Self (brahma/amṛta) leads toward freedom, while identification with separative notions fosters mortality-bound fear and aggression. The verse points to possessiveness—‘mine’ versus ‘not mine’—as an unseen driver that provokes beings into conflict.
Vāyudeva addresses the king and explains a subtle cause behind warfare and hostility. He frames conflict as arising from invisible inner forces—mortality and immortality—operating within beings, especially through the psychology of attachment and exclusion.