Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

व्याधि-गुण-साम्योपदेशः | Discourse on Affliction, Guṇa-Equilibrium, and the Inner Battle

शीतोष्णे चैव वायुश्व॒ गुणा राजन्‌ शरीरजा: । तेषां गुणानां साम्यं चेत्‌ तदाहु: स्वस्थलक्षणम्‌

śītoṣṇe caiva vāyuś ca guṇā rājan śarīrajāḥ | teṣāṃ guṇānāṃ sāmyaṃ cet tad āhuḥ svasthalakṣaṇam ||

ព្រះវាយុទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ត្រជាក់ ក្តៅ និងខ្យល់—ទាំងបីនេះជាគុណធាតុនៃរាងកាយ។ បើគុណធាតុទាំងនេះស្ថិតក្នុងសមតុល្យ នោះគេហៅថា ជាសញ្ញានៃមនុស្សមានសុខភាពល្អ»។

शीतcold
शीत:
Karta
TypeNoun
Rootशीत
FormNeuter, Nominative, Singular
उष्णेheat (together with cold, as a pair)
उष्णे:
Karta
TypeNoun
Rootउष्ण
FormNeuter, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वायुःwind/air
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गुणाःqualities
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
शरीरजाःborn of the body / bodily
शरीरजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशरीरज
FormMasculine, Nominative, Plural
तेषाम्of those
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
गुणानाम्of the qualities
गुणानाम्:
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Genitive, Plural
साम्यम्equilibrium/equality
साम्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसाम्य
FormNeuter, Nominative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada
स्वस्थलक्षणम्the mark/sign of health
स्वस्थलक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वस्थलक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyu-deva)
K
King (rājan)

Educational Q&A

Health is defined as equilibrium: when the bodily qualities of cold, heat, and wind (vāyu) are balanced, one is considered svastha—sound and well-established.

Vāyu-deva addresses a king and gives a concise, instructive definition of bodily well-being, framing health as the harmonious balance of key physiological qualities.