Shloka 16
Āśvamedhika-parva Adhyāya 1 — Yudhiṣṭhira’s Lament by the Gaṅgā and Dhṛtarāṣṭra’s Counsel
अथ नेच्छसि राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । मेढीभूत: स्वयं राज्यं प्रतिगृह्नीष्व पार्थिव
atha necchasi rājānaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram | meḍhībhūtaḥ svayaṃ rājyaṃ pratigṛhṇīṣva pārthiva ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «បើអ្នកមិនប្រាថ្នាឲ្យកូនកុន្តី យុធិષ્ઠិរ ត្រូវបានតាំងជាព្រះមហាក្សត្រទេ នោះសូមអ្នកឯង—ក្លាយជាសសរមធ្យម (អ្នកទ្រាំនឹម)—ទទួលយករាជ្យ ហើយទ្រាំទ្របន្ទុករបស់វា។ ឱ ព្រះអម្ចាស់មនុស្ស សូមទទួលខុសត្រូវដោយខ្លួនឯង»។
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate rule is inseparable from responsibility: if one refuses to support the rightful king, one must be prepared to shoulder the full burden of governance oneself. The verse frames kingship as a moral duty rather than a privilege.
Vaiśaṃpāyana addresses a ruler, pressing a practical and ethical choice: either accept Yudhiṣṭhira (Kuntī’s son) as king, or personally take up the weight of the kingdom—like a central post that bears the yoke—rather than leaving authority unresolved.