Shloka 14
धृतराष्ट्रस्य स्पर्शाभिलाषः — Dhṛtarāṣṭra’s Request for Touch and Permission for Tapas
तूणाश्मानं वाजिरथप्रवाहां ध्वजद्रुमै: संवृतकूलरोधसम् । पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं सपत्ननाशे नृपति: प्रयोजयेत्,शत्रुओंके विनाशके लिये राजा अपनी सेनारूपी नदीका प्रयोग करे। जिसमें तरकस ही प्रस्तरखण्डके समान हैं, घोड़े और रथरूपी प्रवाह शोभा पाते हैं, जिसका कूल-किनारा ध्वजरूपी वृक्षोंसे आच्छादित है तथा पैदल और हाथी जिसके भीतर अगाध पंकके समान जान पड़ते हैं
tūṇāśmānaṃ vājirathapravāhāṃ dhvajadrumaiḥ saṃvṛtakūlarodhasam | padātināgair bahukardamāṃ nadīṃ sapatnanāśe nṛpatiḥ prayojayet ||
ធ្រិតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដើម្បីបំផ្លាញសត្រូវជាគូប្រជែង ព្រះមហាក្សត្រគួរបញ្ជូនកងទ័ពដូចជាទន្លេមួយ—ប្រអប់ព្រួញដូចថ្មដុំ សេះ និងរទេះជាចរន្តហូរខ្លាំង; ច្រាំង និងទំនប់ត្រូវបានរៀបជួរដោយទង់ជាតិដូចដើមឈើ; ហើយទាហានថ្មើរជើង និងដំរីដូចភក់ជ្រៅស្អិតនៅក្នុងទន្លេ។ ដូច្នេះហើយ គួរឲ្យទន្លេនៃកងទ័ពនេះហូរចេញ ដើម្បីវិនាសសត្រូវ»។
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a strategic image of royal power: a king must deploy his forces decisively and in an organized way to neutralize hostile rivals. Ethically, it reflects the kṣatriya-world view where protection of the realm may require force, but it also warns (by its vividness) how war becomes an overwhelming, engulfing force like a flood.
Dhṛtarāṣṭra speaks in the Ashramavāsika context, using a striking metaphor: he compares an army to a river whose components are mapped onto military units and equipment, describing how a king would use such a force to destroy enemies.