Shloka 15
Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ
Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī
“इन्होंने रत्नमय पर्वतोंसे सुशोभित और प्रचुर दक्षिणासे सम्पन्न अनेक बड़े-बड़े यज्ञ किये हैं, पृथ्वीका राज्य भोगा है और प्रजाका भलीभाँति पालन किया है ।।
putrasaṁsthaṁ ca vipulaṁ rājyaṁ viproṣite tvayi | trayodaśa-samā bhuktaṁ datta ca vividhaṁ vasu ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ព្រះអង្គបានធ្វើយញ្ញធំៗជាច្រើន ដែលសម្បូរទៅដោយទក្ខិណាទាន និងតុបតែងដោយភ្នំរតនៈដ៏រុងរឿង; ព្រះអង្គបានរីករាយនឹងអំណាចលើផែនដី និងអភិបាលប្រជារាស្ត្រយ៉ាងល្អ។ នៅពេលព្រះអង្គចាកចេញទៅឆ្ងាយ នគរដ៏ធំធេងដែលស្ថិតក្នុងពូជពង្សកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានរក្សាឲ្យមាំមួន; អស់រយៈដប់បីឆ្នាំ វាត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ដោយសមរម្យ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិនានាក៏ត្រូវបានចែកជាទានផងដែរ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate sovereignty is not mere enjoyment; it is stewardship—maintaining continuity through heirs, administering the realm properly, and practicing generosity through rightful gifts.
Vaiśampāyana summarizes the condition of the kingdom during the addressee’s absence: the rule remained secure in the family line, the realm was governed for thirteen years, and various forms of wealth were distributed as gifts.