Shloka 366
Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचन: । यह सुनकर योद्धाओंके स्वामी महाबाहु सहदेव अपने दोनों नेत्रोंमें आँसू भरकर युधिष्ठिस्से इस प्रकार बोले--
yudhiṣṭhiram uvācedaṃ bāṣpa-vyākula-locanaḥ |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ដោយភ្នែកពោរពេញដោយទឹកភ្នែក និងចិត្តរង្គោះរង្គើ ព្រះសហទេវ មហាបាហុ ម្ចាស់នៃយោធាទាំងឡាយ បាននិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់យុធិស្ឋិរ—ជាសញ្ញានៃទុក្ខសោក និងការគោរព នៅពេលប្អូនប្រុសត្រៀមនិយាយក្នុងវេលាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដោយភារកិច្ចគ្រួសារ និងទម្ងន់ធម៌។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical seriousness of speech in moments of sorrow: tears and emotional agitation are not merely personal feelings but part of dharmic responsiveness—compassion, humility, and reverence shape how one addresses a righteous king and elder.
The narrator Vaiśampāyana introduces a speech directed to Yudhiṣṭhira. The speaker’s tear-filled eyes indicate intense grief and urgency, preparing the listener for an emotionally and morally significant statement within the Āśramavāsika setting.