Shloka 316
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
गान्धारी हतपुत्रेयं धैयेंणोदीक्षते च माम् । “पुत्र! जिसने अपनी शक्तिके अनुसार उत्कृष्ट पुण्यका अनुष्ठान किया है और जिसके सौ पुत्र मारे गये हैं, वही यह गान्धारीदेवी धैर्यपूर्वक मेरी देख-भाल करती है
gāndhārī hataputrā iyaṃ dhairyeṇodīkṣate ca mām |
ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «កូនអើយ នាងគន្ធារីនេះ—ទោះបីបាត់បង់កូនៗរបស់នាង—ក៏នៅតែថែទាំខ្ញុំដោយភាពអត់ធ្មត់ និងសេចក្តីមាំមួន។ នាងដែលបានអនុវត្តកុសលធម៌ដ៏ល្អឥតខ្ចោះតាមសមត្ថភាពរបស់នាង ហើយដែលកូនប្រុសមួយរយនាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ក៏នៅតែបន្តថែរក្សាខ្ញុំដោយការគ្រប់គ្រងខ្លួនមិនរអាក់រអួល»។
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Even amid overwhelming personal loss, dharma can be upheld through steadfast self-control and compassionate service. Gandhārī’s endurance models ethical strength: grief need not cancel one’s duties, and care for others can become a disciplined spiritual response to suffering.
In the Āśramavāsika context, Dhṛtarāṣṭra reflects on Gandhārī’s condition after the war: though all her sons have died, she continues to attend upon him with patience and firmness, highlighting the Kuru elders’ life of austerity and mutual dependence in their later years.