Shloka 283
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
नानुतप्यामि तच्चाहं क्षत्रधर्म हि ते विदुः । हम दोनोंके युद्धमें पीठ न दिखानेवाले सौ पुत्र मारे गये हैं, किंतु उनके लिये मुझे दुःख नहीं है; क्योंकि वे क्षत्रिय-धर्मको जानते थे (और उसीके अनुसार उन्होंने युद्धमें प्राण-त्याग किया है)
nānutapyāmi tac cāhaṃ kṣatradharma hi te viduḥ |
ធ្រឹតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំមិនសោកស្តាយចំពោះរឿងនោះទេ ព្រោះពួកគេបានដឹងធម៌របស់ក្សត្រីយៈ។ ទោះបីកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំមួយរយនាក់—អ្នកដែលមិនបង្វែរខ្នងក្នុងសង្គ្រាម—ត្រូវបានសម្លាប់ក៏ដោយ ខ្ញុំមិនទុក្ខសោកចំពោះពួកគេទេ ព្រោះពួកគេយល់ដឹងធម៌អ្នកចម្បាំង ហើយបានបោះបង់ជីវិតតាមធម៌នោះ»។
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse frames death in battle as consistent with kṣatriya-dharma: when warriors knowingly uphold their duty and fall without retreat, the event is presented as ethically intelligible within that code, reducing personal remorse.
In Āśramavāsika Parva, Dhṛtarāṣṭra reflects on the aftermath of the Kurukṣetra war. He states that he does not lament the death of his hundred sons because they fought according to the warrior’s duty and died in battle without turning their backs.