Shloka 12
कुन्तीनिवर्तनप्रयत्नः तथा वननिवासप्रारम्भः
Attempt to Dissuade Kuntī; Commencement of Forest Residence
इयं स्वसा राजचमूपतेश्न प्रवृद्धनीलोत्पलदामवर्णा | पस्पर्ध कृष्णेन सदा नूपो यो वृकोदरस्यैष परिग्रहो5ग्रय:
iyaṁ svasā rāja-camū-pateḥ sma pravṛddha-nīlotpala-dāma-varṇā | paspardha kṛṣṇena sadā nṛpo yo vṛkodarasya eṣa parigraho ’gryaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ស្ត្រីនេះ—មានពណ៌ស្រអែមដូចកម្រងផ្កាឈូកខៀវដែលរីកពេញ—គឺជាប្អូនស្រីនៃស្តេចនោះ ដែលជាមេបញ្ជាការកងទ័ពរាជ និងតែងមានចិត្តក្លាហានប្រកួតប្រជែងនឹងក្រឹṣṇa។ នាងគឺជាប្រពន្ធដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់ភីម (វ្រឹកោទរ)។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how identity in the epic is often established through relational dharma—family ties and marital bonds—while also reminding that prideful rivalry with the righteous (here, challenging Kṛṣṇa) becomes a defining moral marker of a person’s character.
Sañjaya identifies a particular royal woman by describing her appearance and lineage: she is the sister of a king who used to challenge Kṛṣṇa, and she is presented as Bhīma’s foremost wife.