Shloka 17
अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमुक्त: स धर्मात्मा भ्रातृभि: सहितो वशी । विषादमगमद् धीमान् न च किंचिदुवाच ह
Translation
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ព្រះបាទជនមេជ័យ! ពេលម្តាយនិយាយដូច្នេះ យុធិស្ឋិរ—អ្នកមានធម៌ គ្រប់គ្រងចិត្តបាន និងមានប្រាជ្ញា—នៅជាមួយបងប្អូន បានធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង ហើយមិនបាននិយាយអ្វីសោះ។»
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formkta (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातृभिःwith (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
Formkta (used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
वशीself-controlled
वशी:
Karta
TypeAdjective
Rootवशिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विषादम्grief, dejection
विषादम्:
Karma
TypeNoun
Rootविषाद
FormMasculine, Accusative, Singular
अगमत्went into / fell into
अगमत्:
TypeVerb
Rootगम्
FormAorist (luṅ), 3rd, Singular
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma
TypePronoun
Rootकिञ्चित्
FormNeuter, Accusative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes