Shloka 72
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
गुरोरुष्प सकाशे तु दशवर्षशतानि स: । अनुज्ञात: कचो गन्तुमियेष त्रिदशालयम्,कचने एक हजार वर्षोतक गुरुके समीप रहकर अपना व्रत पूरा कर लिया। तब घर जानेकी अनुमति मिल जानेपर कचने देवलोकमें जानेका विचार किया
guror uśpasa-kāśe tu daśa-varṣa-śatāni saḥ | anujñātaḥ kaco gantum iyeṣa tridaśālayam ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ កចៈបានស្នាក់នៅជិតគ្រូរបស់ខ្លួន ឧសនៈ (Uśanas) អស់រយទសវត្សរ៍នៃឆ្នាំ ហើយបានបំពេញវ្រត និងវិន័យសិស្សរបស់ខ្លួនចប់សព្វគ្រប់។ ពេលទទួលបានការអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ គាត់ក៏សម្រេចចិត្តទៅកាន់ទីលំនៅរបស់ទេវតា—ជាការបញ្ចប់តាមធម៌នៃការបម្រើគ្រូយូរអង្វែង និងការលាដោយគោរពក្រោយបំពេញកាតព្វកិច្ច។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal of disciplined studentship: one completes the vowed period of service and study under the guru, and departs only with the teacher’s explicit permission—showing restraint, gratitude, and respect for the guru-śiṣya bond.
After remaining with his teacher Uśanas for an extremely long time (expressed as daśa-varṣa-śatāni), Kaca finishes his observance and is granted leave. With permission obtained, he intends to go to the gods’ abode (Devaloka).