Shloka 1
Āstīka-janma: Vāsuki’s Consolation and the Birth/Naming of Āstīka (अस्तीकोत्पत्तिः)
Devanagari script
अफड-ए क्र चतुश्नत्वारिशो< ध्याय: जनमेजयका राज्याभिषेक और विवाह सौतिरुवाच ते तथा मन्त्रिणो दृष्टवा भोगेन परिवेष्टितम् । विषण्णवदना: सर्वे रुरुदुर्भशदु:खिता:,उग्रश्रवाजी कहते हैं--शौनकजी! मन्त्रीगण राजा परीक्षित्को तक्षक नागसे जकड़ा हुआ देख अत्यन्त दुःखी हो गये। उनके मुखपर विषाद छा गया और वे सब-के-सब रोने लगे
Transliteration
Sautir uvāca—te tathā mantriṇo dṛṣṭvā bhogena pariveṣṭitam | viṣaṇṇavadanāḥ sarve rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ ||
Translation
សោតិ បាននិយាយថា៖ ឃើញព្រះរាជា ត្រូវរាងកាយពស់រុំរឹត និងចងក្រងយ៉ាងតឹងរឹងដូច្នោះ មន្ត្រីទាំងឡាយក៏សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង។ មុខមាត់ពួកគេពោរពេញដោយវិសាទ ហើយគ្រប់គ្នាបានយំសោក ដោយទុក្ខវេទនាខ្លាំង។
Word by Word
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मन्त्रिणःministers/counsellors
मन्त्रिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
भोगेनby the coil (of a serpent)
भोगेन:
Karana
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
परिवेष्टितम्encircled/entwined
परिवेष्टितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-वेṣ्ट्/वेष्ट्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
विषण्ण-वदनाःhaving dejected faces
विषण्ण-वदनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविषण्ण + वदन
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
रुरुदुःthey wept
रुरुदुः:
TypeVerb
Rootरुद्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
भृश-दुःखिताःgreatly distressed
भृश-दुःखिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभृश + दुःखित
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (as adjectival participle in दुःखित)
Speaker
तक्षक उवाच
Characters & Entities
S
Sauti (Ugraśravas)Ś
ŚaunakaM
ministers (mantriṇaḥ)K
King ParīkṣitT
Takṣaka (serpent)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes