Shloka 35
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
Devanagari script
स॒ उपाध्यायवचनादरक्षद् गाः;: स चाहनि गा रक्षित्वा दिवसक्षये गुरुगृहमागम्योपाध्यायस्याग्रत: स्थित्वा नमश्नक्रे,उपाध्यायकी आज्ञासे उपमन्यु गौओंकी रक्षा करने लगा। वह दिनभर गौओंकी रक्षामें रहकर संध्याके समय गुरुजीके घरपर आता और उनके सामने खड़ा हो नमस्कार करता
Translation
ឧបមន្យុបានគោរពតាមព្រះបន្ទូលគ្រូ ហើយចាប់ផ្តើមថែរក្សាគោ។ គាត់នៅជាមួយហ្វូងគោពេញមួយថ្ងៃ; លុះដល់ចុងថ្ងៃ គាត់ត្រឡប់មកផ្ទះគ្រូ ហើយឈរនៅមុខគ្រូ បួងសួងគោរពដោយការថ្វាយបង្គំ។
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (स)
FormMasculine, Nominative, Singular
उपाध्याय-वचनात्from/according to the teacher's instruction
उपाध्याय-वचनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootउपाध्याय-वचन
FormNeuter, Ablative, Singular
अरक्षत्protected/guarded
अरक्षत्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (स)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अहनिin the daytime/during the day
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Locative, Singular
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
रक्षित्वाhaving protected
रक्षित्वा:
TypeVerb
Rootरक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
दिवस-क्षयेat the end of the day
दिवस-क्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिवस-क्षय
FormMasculine, Locative, Singular
गुरु-गृहम्the teacher's house
गुरु-गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगुरु-गृह
FormNeuter, Accusative, Singular
आगम्यhaving come/arrived
आगम्य:
TypeVerb
Rootआ-गम्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
उपाध्यायस्यof the teacher
उपाध्यायस्य:
TypeNoun
Rootउपाध्याय
FormMasculine, Genitive, Singular
अग्रतःin front (of)
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रेdid/made (performed)
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
Speaker
राम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes