Shloka 181

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

Devanagari script

बलदर्पसमुत्सिक्तस्तक्षक: पन्नगाधम: । अकार्य कृतवान्‌ पापो यो5दशत्‌ पितरं तव,सर्पोमें अधम तक्षक अपने बलके घमण्डसे उन्मत्त रहता है। उस पापीने यह बड़ा भारी अनुचित कर्म किया जो आपके पिताको डँस लिया

Transliteration

baladarpasamutsiktaḥ takṣakaḥ pannagādhamaḥ | akāryaṃ kṛtavān pāpo yo ’daśat pitaraṃ tava ||

Translation

ឧត្តង្គៈ បាននិយាយថា៖ «តក្កសកៈ—អធមបំផុតក្នុងចំណោមពស់ទាំងឡាយ—ស្រវឹងដោយអំនួតដែលកើតពីកម្លាំងរបស់ខ្លួន។ អ្នកមានបាបនោះបានប្រព្រឹត្តអំពើខុសធ្ងន់ធ្ងរ៖ គេបានខាំព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ»។ ពាក្យនេះមិនត្រឹមតែចាត់ទុកវាជាការបង្កគ្រោះទេ ប៉ុន្តែជាការរំលោភធម៌ដោយអំនួត ដែលបង្កើនភាពបន្ទាន់នៃការទាមទារយុត្តិធម៌។

Word by Word

बलदर्पसमुत्सिक्तःpuffed up (intoxicated) with strength and pride

तक्षकःTakṣaka (the serpent)

पन्नगाधमःthe vilest of serpents

अकार्यंan improper act

कृतवान्did / has done

पापःsinful, wicked

यःwho

अदशत्bit / stung

पितरम्father

तवof you / your

Speaker

उत्तड़क उवाच

Characters & Entities

Uttanka

Takṣaka

the king’s father (Parikṣit, implied by context)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes