Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Adhyāya 203 — Tilottamā-sṛṣṭiḥ

Creation and Commissioning of Tilottamā

स हीन: करणै: सर्वैरुच्छवासपरमो नृप: । अमात्यसंस्थ: सर्वेषु कार्येष्वेवाभवत्‌ तदा,उनकी कोई भी इन्द्रिय कार्य करनेमें समर्थ नहीं थी, वे (श्वासके रोगसे पीड़ित हो) एक स्थानपर पड़े-पड़े लंबी साँसें खींचा करते थे; अतः प्रत्येक कार्यमें उन्हें मनन्‍्त्रीके ही अधीन रहना पड़ता था

sa hīnaḥ karaṇaiḥ sarvair ucchvāsa-paramo nṛpaḥ | amātya-saṃsthaḥ sarveṣu kāryeṣv evābhavat tadā ||

ករណៈបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រនោះ បាត់បង់សមត្ថភាពនៃអង្គធាតុទាំងអស់ ហើយដេកស្ងៀមក្រោមអំណាចនៃដង្ហើមធ្ងន់ៗ។ ដូច្នេះ នៅពេលនោះ ក្នុងកិច្ចការរដ្ឋទាំងអស់ ព្រះអង្គត្រូវពឹងផ្អែកលើមន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ»។

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हीनःdeprived, lacking
हीनः:
Karta
TypeAdjective
Rootहीन
FormMasculine, Nominative, Singular
करणैःwith the organs (senses/instruments)
करणैः:
Karana
TypeNoun
Rootकरण
FormNeuter, Instrumental, Plural
सर्वैःall
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Instrumental, Plural
उच्छ्वासपरमःhaving (only) breathing as his chief activity; chiefly occupied with heavy breathing
उच्छ्वासपरमः:
Karta
TypeAdjective
Rootउच्छ्वास-परम
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
अमात्यसंस्थःdependent on/under the control of ministers
अमात्यसंस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमात्य-संस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Locative, Plural
कार्येषुin affairs, in tasks
कार्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Locative, Plural
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अभवत्was, became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen, at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

कर्ण उवाच

K
Karna
A
a king (unnamed in this verse)
M
ministers (amātya)