Shloka 172
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
(कुरूद्धवा यतो यूयं कौरवा: कुरवस्तथा । पौरवा आजमीढाक्ष भारता भरतर्षभ || तापत्यमखिल प्रोक्तं वृत्तान्तं तव पूर्वकम् । पुरोहितमुखा यूय॑ भुड्ग्ध्वं वै पृथिवीमिमाम् ।।
gandharva uvāca |
kurūddhavā yato yūyaṃ kauravāḥ kuravas tathā |
pauravā ājamīḍhākṣa bhāratā bharatarṣabha ||
tāpatyam akhilaṃ proktaṃ vṛttāntaṃ tava pūrvakam |
purohitamukhā yūyaṃ bhuṅkdhvaṃ vai pṛthivīm imām ||
គន្ធರ್ವបាននិយាយថា៖ «ព្រោះអ្នកទាំងឡាយកើតចេញពី កុរុ (Kuru) ដូច្នេះហើយ អ្នកត្រូវបានហៅថា ‘កೌរវ’ (Kaurava) និង ‘កុរុវង្សីន’ (Kuruvanshin)។ ដូចគ្នានេះ ព្រោះស្ថិតក្នុងវង្ស ពុរុ (Puru) អ្នកគឺ ‘ពૌរវ’ (Paurava)؛ ព្រោះកើតក្នុងខ្សែស្រឡាយ អជមីឍ (Ajamīḍha) អ្នកគឺ ‘អាជមីឍ’ (Ājamīḍha)؛ ហើយព្រោះកើតក្នុងវង្ស ភរត (Bharata) អ្នកគឺ ‘ភារត’ (Bhārata) ឱ អ្នកឧត្តមក្នុងចំណោមភារតទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អស់ទាំងស្រុងអំពីរឿងបុរាណនៃ តបតី (Tapatī) មាតាបុព្វជនរបស់អ្នក។ ឥឡូវនេះ ចូរដាក់ព្រះបូជាចារ្យគ្រួសារនៅមុខ ហើយការពារ និងគ្រប់គ្រងផែនដីនេះដោយសមគួរ»។
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Dynastic power is framed as legitimate only when exercised under dharma: the king should place the purohita (custodian of ritual and counsel) in front and then protect and ‘enjoy’ the earth—i.e., rule responsibly, not merely possess.
A Gandharva concludes the Tapatī episode by explaining the various lineage-based names of the Kuru descendants (Kaurava, Paurava, Ājamīḍha, Bhārata) and then exhorts them to govern the realm with the guidance of their priest.