Shloka 14
Ādi Parva, Adhyāya 146 — Brāhmaṇī’s counsel on grief, duty, and protection of children
Devanagari script
जिप्राणो5स्य वसागन्ध॑ सर्पिर्जतुविमिश्रितम् । कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परंतप,'शत्रुओंको संताप देनेवाले भीमसेन! मुझे इस घरकी दीवारोंसे घी और लाह मिली हुई चर्बीकी गन्ध आ रही है। अतः स्पष्ट जान पड़ता है कि इस घरका निर्माण अग्निदीपक पदार्थोंसे ही हुआ है
Translation
«ឱ ភីមសេនៈ អ្នកដុតសត្រូវឲ្យរងទុក្ខ! ខ្ញុំស្គាល់ក្លិនខ្លាញ់លាយជាមួយឃី និងលាក់ (ជាតុ) ចេញពីជញ្ជាំងផ្ទះនេះ។ ដូច្នេះច្បាស់ណាស់ថា វិមាននេះសង់ឡើងដោយវត្ថុដែលជំរុញភ្លើង»។
Word by Word
जिघ्राणःsmelling (I, as the smeller)
जिघ्राणः:
Karta
TypeVerb
Rootघ्रा (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this (house)
अस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचन
वसागन्धम्the smell of fat
वसागन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसा + गन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जतु-विमिश्रितम्mixed with lac/resin
जतु-विमिश्रितम्:
Karana
TypeAdjective
Rootजतु + वि-√मिश्र (धातु) → विमिश्रित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि) कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कृतम्made/constructed
कृतम्:
Karma
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि) कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
व्यक्तम्clearly/evidently
व्यक्तम्:
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आग्नेयम्inflammable/fiery (fit for burning)
आग्नेयम्:
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वेश्मhouse
वेश्म:
Karta
TypeNoun
Rootवेश्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes