Shloka 34
एकचक्रानिवासे ब्राह्मणगृहदुःखश्रवणम् | Hearing the Brāhmaṇa Household’s Distress at Ekacakrā
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच अष्टमे5हनि रोहिण्यां प्रयाता: फाल्गुनस्य ते । वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पाण्डवोंने फाल्गुन शुक्ला अष्टमीके दिन रोहिणी नक्षत्रमें यात्रा की थी। वे यथासमय वारणावत पहुँचकर वहाँके नागरिकोंसे मिले
Translation
វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «ឱ ជនមេជ័យ! នៅថ្ងៃទីប្រាំបី (អष्टमी) នៃខែផាល់គុន ក្នុងនក្ខត្រ រោហិណី ពួកបណ្ឌវបានចេញដំណើរ។ ពួកគេបានទៅដល់វារណាវត តាមពេលវេលាសមគួរ ហើយបានជួបប្រជាជននគរនៅទីនោះ»។
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
अष्टमेon the eighth
अष्टमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअष्टम
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अहनिday
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Locative, Singular
रोहिण्याम्in (the nakṣatra) Rohiṇī
रोहिण्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरोहिणी
FormFeminine, Locative, Singular
प्रयाताःhaving set out / departed
प्रयाताः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle, used actively)
फाल्गुनस्यof Phālguna (month)
फाल्गुनस्य:
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Genitive, Singular
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वारणावतम्Vāraṇāvata (town)
वारणावतम्:
Karma
TypeNoun
Rootवारणावत
FormNeuter, Accusative, Singular
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ- सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (gerundial usage)
ददृशुःsaw
ददृशुः:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPerfect, Third, Plural
नागरम्citizen / civic
नागरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनागर
FormMasculine, Accusative, Singular
जनम्people
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes