Shloka 8
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
तामेकवसनां दृष्टवा गौतमो5प्सरसं वने । लोके<प्रतिमसंस्थानां प्रोत्फूल्लनयनो5भवत्
tām ekavasanāṃ dṛṣṭvā gautamo ’psarasaṃ vane | loke ’pratima-saṃsthānāṃ protphullanayano ’bhavat ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ នៅក្នុងព្រៃ គោតមៈបានឃើញអប្សរានោះ ស្លៀកពាក់តែសម្លៀកបំពាក់មួយ ហើយមានរូបរាងឥតមានអ្នកណាប្រៀបបានក្នុងលោក។ ពេលឃើញនាង ភ្នែករបស់គាត់រីកស្រស់ដោយសេចក្តីរីករាយ—ចិត្តត្រូវបានរំញោចដោយសម្រស់អស្ចារ្យរបស់នាង។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical pressure-point in dharma literature: even a sage’s senses can be stirred by beauty, so self-restraint (saṃyama) is not merely assumed but continually tested—especially in solitude and liminal spaces like the forest.
Vaiśampāyana narrates that Gautama encounters an apsaras in the forest, dressed in a single garment and of incomparable beauty; on seeing her, his eyes brighten with delight, indicating the onset of attraction and the narrative’s impending conflict between ascetic discipline and desire.