Shloka 40
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
उपस्थानगहै: शुभ्रेवलभीभिश्न शोभितम् । गवाक्षकैस्तथा जालैर्यन्त्रै: सांचारिकेरपि,वह उद्यान राजाओंकी गोष्ठी और बैठकके स्थानोंसे, श्वेत वर्णके छज्जोंसे, जालियों और झरोखोंसे तथा इधर-उधर ले जानेयोग्य जलवर्षक यन्त्रोंसे सुशोभित हो रहा था। महल बनानेवाले शिल्पियोंने उस उद्यान एवं क्रीड़ाभवनको झाड़-पोंछकर साफ कर दिया था। चित्रकारोंने वहाँ चित्रकारी की थी। जलसे भरी बावलियों तथा तालाबोंद्वारा उसकी बड़ी शोभा हो रही थी। खिले हुए कमलोंसे आच्छादित वहाँका जल बड़ा सुन्दर प्रतीत होता था। ऋतुके अनुकूल खिलकर झड़े हुए फूलोंसे वहाँकी सारी पृथ्वी ढँक गयी थी
upasthānagṛhaiḥ śubhra-valabhībhiś ca śobhitam | gavākṣakaiḥ tathā jālair yantraiḥ sāñcārikair api ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ឧទ្យាន និងសំណង់សាលាកម្សាន្តរបស់រាជវង្សនោះ រុងរឿងដោយសាលទទួលភ្ញៀវដ៏សមរម្យ ជញ្ជាំងរាបស្មើ និងរានហាលពណ៌សភ្លឺៗ ព្រមទាំងសំណាញ់ចម្លាក់ និងបង្អួចជាច្រើន; ហើយមានឧបករណ៍បាញ់ទឹកស្រោចដែលអាចយកទៅដាក់ទីណាក៏បាន។ សិប្បករអ្នកសាងសង់បានបោសសម្អាតឧទ្យាន និងគ្រឹហកីឡាឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធ; ចិត្រករបានតុបតែងដោយគំនូរ។ អណ្ដូង និងស្រះទឹកពេញទឹកបានបន្ថែមសោភ័ណភាព; ទឹកដែលគ្របដោយផ្កាឈូកកំពុងរីក មើលទៅស្រស់ស្អាតជាពិសេស។ ផ្កាដែលរីកតាមរដូវហើយជ្រុះ បានរាលដាលគ្របដណ្ដប់ដីដូចកម្រាលផ្កា។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ideal of cultivated kingship: prosperity expressed through order, cleanliness, artistry, and care for public/royal spaces. Ethical emphasis is indirect—good governance is reflected in well-maintained, harmonious environments rather than mere power.
Vaiśampāyana describes a royal pleasure-garden and recreation-building being readied and beautified—architectural features, decorative painting, waterworks, and seasonal flowers together create an atmosphere of refined splendor.