Mahabharata 1.115.42 — Adi Parva, Adhyaya 115, Shloka 42
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
धृतराष्ट्रं महाराजं वैश्या पर्यचरत् किल । तस्मिन् संवत्सरे राजन् धृतराष्ट्रान्महायशा:
dhṛtarāṣṭraṃ mahārājaṃ vaiśyā paryacarat kila | tasmin saṃvatsare rājan dhṛtarāṣṭrān mahāyaśāḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ គេនិយាយថា ស្ត្រីម្នាក់ក្នុងវណ្ណៈវៃស្យៈ បានបម្រើព្រះមហាក្សត្រ ធ្រិតរាស្ត្រៈ។ ឱ ព្រះរាជា! នៅក្នុងឆ្នាំនោះឯង ពីធ្រិតរាស្ត្រៈ តាមរយៈស្ត្រីវៃស្យៈនោះ បានកើតកូនប្រុសមួយមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះខ្ពង់ខ្ពស់ គឺ យុយុត្សុ—បន្ថែមចូលក្នុងជួរពូជពង្សរបស់ធ្រិតរាស្ត្រៈ ជាមួយកូនៗដែលកើតពីគន្ធារី។ អត្ថបទនេះបង្ហាញថា ពេលក្តីប្រាថ្នារបស់រាជវង្ស និងរបៀបរបបក្នុងគ្រួសារប៉ះទង្គិចគ្នា ការទទួលខុសត្រូវនិងខ្សែសាច់ឈាមក៏ស្មុគស្មាញឡើង; ទោះយ៉ាងណា រឿងរ៉ាវក៏កត់ត្រាកំណើតនោះដោយត្រង់ៗ ជាផ្នែកនៃវាសនាដែលកំពុងបើកចំហររបស់វង្សកុរុ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the complexity of dharma in royal households: personal conduct and social norms (varṇa, marriage, service) intersect with dynastic concerns, producing consequences that become part of the larger moral and political story of the Kurus.
Vaiśampāyana reports that a Vaiśya woman was in attendance on King Dhṛtarāṣṭra, and in that year a famed son was born from Dhṛtarāṣṭra through her (identified in the surrounding passage as Yuyutsu), alongside the births connected with Gāndhārī.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.