Shloka 16
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
संतापं परमं जग्मुर्मुन॒यस्तपसान्विता: । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संनिपत्य तु भारत । दर्शयन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन् द्विजोत्तमम्
santāpaṁ paramaṁ jagmur munayas tapasānvitāḥ | te rātrau śakunā bhūtvā saṁnipatya tu bhārata | darśayanto yathāśakti tam apṛcchan dvijottamam ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ មុនីអ្នកតបៈទាំងឡាយ ដែលពោរពេញដោយតបៈ ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយសេចក្តីសោកស្តាយដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុត។ ហើយឱ ភារតៈ នៅពេលយប់ ពួកគេបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីនោះ ដោយក្លាយជាបក្សី។ ពួកគេបង្ហាញខ្លួនតាមអานุភាពរបស់ខ្លួន ហើយសួរព្រះទ្វិជោត្តម—(ព្រះឥសីមាណ្ឌវ្យដ៏គួរគោរព)—ដើម្បីដឹងហេតុផលធម៌នៃទុក្ខដែលបានឃើញ និងកាតព្វកិច្ចនៃធម៌ក្នុងស្ថានការណ៍នោះ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful ascetics respond to perceived moral disorder: intense inner distress leads them to seek clarification from a realized authority. It frames dharma as something to be investigated through disciplined inquiry, especially when suffering appears disproportionate to apparent fault.
A group of austerity-filled sages, shaken by what they have seen, assemble at night by assuming bird-forms. They reveal themselves as much as their powers allow and question the eminent twice-born sage (contextually Māṇḍavya), initiating a dialogue about the cause and meaning of the situation.