Adhyaya 8
Moksha Sadhana PrakaranaAdhyaya 817 Verses

Adhyaya 8

Hymns to Nārāyaṇa: Humility, Bhakti, Yoga, and the Guṇas

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ពិធីយជ្ញា និងសុន្ទរកថាមុន រឿងរ៉ាវប្ដូរទៅជាលំដាប់ស្តូត្រ។ មិត្រា (ម្ចាស់បក្សី) សរសើរ នារាយណៈ ជាប្រភពសកល ហើយទទួលស្គាល់អវិជ្ជារបស់ខ្លួនថា ទោះទេវតា និងឥសីក៏មិនអាចដឹង វាសុទេវៈ ពេញលេញ។ បន្ទាប់ពីមិត្រាស្ងៀម តារា សរសើរអ្នកភក្តិចិត្តតែមួយ ដែលបោះបង់ការចងភ្ជាប់ ហើយជ្រមុជក្នុងការស្តាប់ និងប្រាប់ឡើងវិញកថាវិស្ណុ។ មានពាក្យអង្វរពារ​សម្រាប់អ្នកធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពគួរភ័យ; និរឋ្ដិ បង្រៀនថា យោគៈ ភក្តិ សេវាកម្មដល់អ្នកសុចរិត និងជ្ញានជាមួយវៃរាគ្យ នាំទៅគោលដៅខ្ពស់; ការគ្រប់គ្រងចិត្តតែមួយត្រូវបានសរសើរថាមានអានុភាពសម្រាប់ភក្តិវិស្ណុ។ ប្រវាហ្យា បញ្ជាក់ថា ការស្និទ្ធស្នាលនឹងកថា ឧត្តមស្លោកៈ ជា “ថ្នាំទឹកអម្រឹត” ដោះលែង ហើយមានសេចក្តីអំពីសមភាពនៃស្ថានភាព និងមិត្តភាព។ បន្ទាប់មករាយនាម កោណាធិបៈ និរឋ្ដិ ប្រាវហី និងប្រវហប្រីយា ជាការបង្ហាញតាមគុណៈកើតពី បរជញ្ញៈ។ ចុងក្រោយ វិស្វក្សេនៈ កើតក្រោយ អនន្តរៈ ស្តូត្រ ហរិ បង្រៀនភក្តិមាំមួន ភក្តិស្មោះត្រង់ចំពោះគ្រូបរម្បរា រហូតដល់ ព្រហ្មា និងមេត្តាករុណាចំពោះសត្វមានជីវិត (រួមទាំង ទុលសី)។ គរុឌៈ បញ្ចប់ដោយស្ងៀមស្ងាត់ក្នុងភាពទាបទន់ ទទួលស្គាល់ខ្លួនទាបជាងព្រះអម្ចាស់ ហើយបង្កើតទំនុកចិត្តភក្តិសម្រាប់ចលនាធម្មបន្ទាប់។

Shlokas

Verse 1

नाम सप्तमो ऽध्यायः क्रतोरनन्तरं जातो मित्रो (श्रो) नाम खगेश्वर / नारायणं जगद्योनिं स्तोतुं समुपचक्रमे

បន្ទាប់ពីក្រតុ (យញ្ញ) ជំពូកទីប្រាំពីរ ក៏កើតឡើង។ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី ដែលមាននាមថា មិត្តរ (ដូចដែលបានឮ) បានចាប់ផ្តើមសរសើរ នារាយណៈ អ្នកជាមាត្រដ្ឋាន/គ្រាប់ពូជនៃលោកទាំងមូល។

Verse 2

मित्र उवाच / नतोस्म्यज्ञस्त्वच्चरणारविन्दं भवच्छिदं स्वस्त्ययनं भवच्छिदे / वेद स्वयं भगवान्वासुदेवो नाहं नाग्निर्न त्रिदेवा मुनीन्द्राः

មិត្ត្រាបាននិយាយ៖ «ទោះបីខ្ញុំល្ងង់ខ្លៅ ក៏ខ្ញុំសូមកោតបង្គំចំពោះផ្កាឈូកនៃព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ—ព្រះអង្គជាអ្នកកាត់ផ្តាច់សង្សារ និងជាទីពឹងដ៏មង្គលសម្រាប់អ្នកប្រាថ្នាមោក្សៈ។ ពិតប្រាកដ មានតែព្រះវាសុទេវៈដ៏ព្រះភាគវន្តទេដែលដឹងពេញលេញ; មិនមែនខ្ញុំទេ មិនមែនអគ្គិ មិនមែនទេវតាទាំងបី ឬសូម្បីមុនីឧត្តមទេ»។

Verse 3

अथापरे भागवतप्रधाना यदा न जानीयुरथापरे कुतः / मां पाहि नित्यं परतोप्यधीश विश्वामित्रान्न्यून एवेति नित्यम् / अहं पर्जन्यार्द्विगुण एव नित्यमतो मम स्तवने नास्ति शक्तिः

«អ្នកខ្លះដែលជាអ្នកភក្តិដ៏ឧត្តមចំពោះព្រះភាគវន្ត ប្រហែលអាចដឹងព្រះអង្គ; ប៉ុន្តែបើសូម្បីពួកគេមិនដឹងទេ អ្នកដទៃនឹងដឹងដូចម្តេច? សូមព្រះអង្គការពារខ្ញុំជានិច្ច ឱ ព្រះអធិរាជលើសគ្រប់យ៉ាង; ពិតប្រាកដ ខ្ញុំទាបជាងវិશ્વាមិត្ត្រាជានិច្ច។ ខ្ញុំមានតែបន្តិចបន្តួច ដូចភាគតូចនៃពពកភ្លៀង; ដូច្នេះ ខ្ញុំគ្មានអំណាចសរសើរព្រះអង្គឲ្យសមគួរទេ»។

Verse 4

एवं स्तुत्वा हरिं मित्रस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजा तारा स्तोतुं समुपचक्रमे

ដូច្នេះ មិត្ត្រា (ខគៈ—បក្សី) បានសរសើរព្រះហរិ ហើយបន្ទាប់មកស្ងៀមស្ងាត់។ បន្ទាប់ពីនោះ តារា ដែលកើតបន្ទាប់មក បានចាប់ផ្តើមសរសើរ។

Verse 5

तारोवाच अनन्येन तु भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् / त्वत्कृते त्यक्तकर्माणस्त्यक्तस्वजनबान्धवाः

តារាបាននិយាយ៖ អ្នកណាដែលមានចិត្តមិនបែកបាក់ បង្កើតភក្តិដ៏មាំមួន—អ្នកដែលដោយសារព្រះអង្គ បានបោះបង់កិច្ចការពិភពលោក ហើយបានលះបង់ការចងភ្ជាប់ចំពោះសាច់ញាតិ និងមិត្តភក្តិរបស់ខ្លួន។

Verse 6

त्वदाश्रयां कथां श्रुत्वा (दृष्ट्वा) शृण्वन्ति कथयन्ति च / तथैते साधवो विष्णो सर्वसंगविवर्जिताः

ពួកគេបានស្តាប់ (ឬបានឃើញ) រឿងព្រះធម៌ដែលពឹងផ្អែកលើព្រះអង្គ ហើយពួកគេស្តាប់វា និងនិយាយប្រាប់គ្នាផងដែរ។ ដូច្នេះ បុណ្យជនទាំងនោះ ឱ ព្រះវិෂ್ಣុ មានសេរីភាពពេញលេញពីការចងភ្ជាប់ទាំងអស់ក្នុងលោក។

Verse 7

तन्मध्ये पतितां पाहि सदा मित्रसमां प्रभो / तारानन्तरजः प्राह निरृतिश्च खगेश्वर

«សូមព្រះអម្ចាស់ ការពារនាងដែលបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងតំបន់ដ៏គួរភ័យនោះ—នាងដែលតែងដូចមិត្តជានិច្ច»។ ដូច្នេះ តារានន្តរាជ បានមានព្រះវាចា; ហើយ និរឋ្ដិ ក៏បាននិយាយដូចគ្នា ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី (គរុឌ)។

Verse 8

निरृतिरुवाच / योगेन त्वय्यर्पितया च भक्त्या संयान्ति लोकाः परमां गतिं च / आसेवया सर्वगुणाधिकानां ज्ञानेन वैराग्ययुतेनदवे

និរឋ្ដិ បានមានព្រះវាចា៖ ដោយយោគៈ និងដោយភក្តិដែលបានឧទ្ទិសជូនព្រះអង្គ សត្វលោកទាំងឡាយឈានដល់គោលដៅដ៏អធិឧត្តម។ ដោយបម្រើអ្នកមានគុណធម៌លើសគេគ្រប់ប្រការ និងដោយជ្ញានៈភ្ជាប់នឹងវៃរាគ្យៈ ពួកគេឈានដល់ស្ថានភាពទេវៈ។

Verse 9

चित्तस्य निग्रहेणैव विष्णोर्यान्ति परं पदम् / अतो मां पाहि दयया सदा तारासमं प्रभो / तदनन्तरजा स्तोतुं प्रावही तं प्रचक्रमे

ដោយការគ្រប់គ្រងចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកភក្តិរបស់ព្រះវិṣṇu ឈានដល់ព្រះបទដ៏អធិឧត្តម។ ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់ ការពារខ្ញុំដោយមេត្តា ជានិច្ច—ឱ ព្រះមហេស្វរ ពន្លឺដូចផ្កាយ។ បន្ទាប់មកភ្លាមៗ នាងបានចាប់ផ្តើមសរសើរព្រះអង្គ ហើយចាប់ផ្តើមបទស្តូត្រនោះ។

Verse 10

प्रवाह्युवाच / सुताः प्रसंगेन भवन्ति वीर्यात्तव प्रसादात्परमाः सम्पदश्च / या ह्युत्तमश्लोकरसायनाः कथास्तत्सेवनादास्त्वपवर्गवर्त्मनि

ប្រវាហ្យា បានមានព្រះវាចា៖ ដោយការស្និទ្ធស្នាលជាមួយព្រះអង្គ កូនៗទទួលបានកម្លាំងវីរភាពពិតប្រាកដ ហើយដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ សម្បត្តិដ៏អធិឧត្តមកើតឡើង។ រឿងរ៉ាវអំពី ឧត្តមស្លោក (ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម) ដែលជាអម្រឹត-ឱសថ—ដោយស្តាប់ និងបម្រើវាដោយភក្តិ មនុស្សត្រូវបានដាក់ឲ្យឈរលើផ្លូវនាំទៅកាន់មោក្សៈ។

Verse 11

भक्तिर्भवेत्सर्वदा देवदेव सदाप्यहं निरृतेः साम्यमेव / सहर्भाष्यकोमित्रः त्कयीतारः प्रकीर्तिताः

សូមឲ្យមានភក្តិជានិច្ចចំពោះ ព្រះទេវទេវ (ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ); ទោះបីជាយ៉ាងនោះក្តី ក៏អាចត្រូវបាននិយាយថា មនុស្សម្នាក់ឈានដល់តែសភាពស្មើនឹង និរឋ្ដិ ប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកដែលជា «ដៃគូក្នុងព្រះវាចា» និង «សហការី និងមិត្ត» ត្រូវបានហៅដូច្នេះ។

Verse 12

कोणाधिपो निरृतिश्च प्रावही प्रवहप्रिया / चत्वार एते पर्जन्यात्त्रिगुणाः परिकीर्तिताः

កោណាធិប និង និរឋ្តិ ព្រមទាំង ប្រាវហី និង ប្រាវហប្រីយា—ទាំងបួននេះ ត្រូវបានពណ៌នាថា ជាគុណបី (ត្រីគុណ) ដែលកើតចេញពី បរជញ្ញៈ អធិការណ៍នៃភ្លៀង។

Verse 13

तदनन्तरजान्वक्ष्ये ताञ्छृणु त्वं खगेश्वर / प्रवाहभार्यानन्तरजो विष्वक्सेनोथपार्षदः / वायुपुत्रो महाभागः हरिं स्तोतुं प्रचक्रमे

បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងពណ៌នាអំពីអ្នកដែលកើតបន្ទាប់—សូមស្តាប់ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃបក្សី (គរុឌ)។ វិស្វក្សេនៈ អ្នកបម្រើព្រះអម្ចាស់ កើតបន្ទាប់ពី អនន្តរៈ ពី ប្រាវាហា (ភរិយារបស់គាត់) ហើយកូនប្រុសដ៏មានសេចក្តីសុភមង្គលនៃ វាយុ នោះ បានចាប់ផ្តើមសរសើរ ហរិ (វិષ્ણុ)។

Verse 14

विष्वक्सेन उवाच / भगवान्मोक्षदः कृष्णः पूर्णानन्दो सदायदि / यदि स्यात्परमा भक्तिर्ह्य परोक्षत्वसाधना

វិស្វក្សេនៈ បានមានពាក្យថា៖ ប្រសិនបើមនុស្សកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចចំពោះ ព្រះអម្ចាស់—ក្រឹષ્ણៈ អ្នកប្រទានមោក្សៈ ពេញដោយអានន្ទ—នោះ ភក្តិដ៏អតិបរមា កើតឡើង ហើយក្លាយជាវិធីសាស្ត្រដល់ការយល់ឃើញដោយផ្ទាល់ (អបរោក្ស)។

Verse 15

तथा स्वगुरुमारभ्य ब्रह्मान्तेषु च साधुषु / तद्योग्यतानुसारेण भक्तिर्निष्कपटा यदि

ដូចគ្នានេះដែរ ចាប់ពីគ្រូវិញ្ញាណរបស់ខ្លួន រហូតដល់ ព្រះព្រហ្មា និងព្រះសាធុទាំងឡាយ ប្រសិនបើមនុស្សប្រគេនភក្តិដោយគ្មានល្បិចកល តាមសមត្ថភាពសមគួររបស់ម្នាក់ៗ នោះភក្តិនោះមានអានុភាពខាងវិញ្ញាណ។

Verse 16

तुलस्यादिषु जीवेषु यदि स्यात्प्रीतिरण्डज / संस्मृतिश्च तदा नाशी भूयादेव न संशयः

ឱ អណ្ឌជ (គរុឌ) ប្រសិនបើមានសេចក្តីស្រឡាញ់និងភក្តិចំពោះសត្វមានជីវិត ដូចជា ទុលសី ជាដើម ហើយមានការចងចាំ (ព្រះអម្ចាស់ និងធម៌) នោះ អ្នកបំផ្លាញបាប នឹងកើតឡើងជាក់ជាមិនខាន—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 17

एवं स्तुत्त्वा महाभागो विष्वक्से नो महाप्रभो / तूष्णीं बभूव गरुड प्राञ्जलिर्नम्रकन्धरः / मित्रादहं न्यून एव नात्र कार्या विचारणा

ដូច្នេះហើយ ករុឌៈមហាបុណ្យ បានសរសើរព្រះអម្ចាស់វិශ්វក្សេនៈ មហាប្រសើរ; បន្ទាប់មកគាត់ស្ងៀមស្ងាត់ ដោយបត់ដៃគោរព ក្បាលកោងដោយទន់ភ្លន់ ហើយគិតថា៖ «ប្រៀបនឹងមិត្តរបស់ខ្ញុំ (ព្រះអម្ចាស់) ខ្ញុំទាបជាងពិត; មិនចាំបាច់ពិចារណាទៀតឡើយ»។

Frequently Asked Questions

The chapter presents them as complementary: devotion to Viṣṇu is central, while knowledge joined with dispassion is listed alongside yoga and service to the virtuous as a route to the divine state. The implied model is integrative—bhakti stabilizes and purifies, while jñāna–vairāgya clarifies and detaches, together orienting the practitioner toward mokṣa.

Nirṛti’s statement highlights citta-nirodha as a direct means because devotion naturally gathers the mind; when the mind is restrained and fixed on Viṣṇu, attachment loosens and the path to the supreme abode becomes accessible. The text frames this not as mere technique but as devotion-powered discipline.

Viṣvaksena teaches a graded, sincere (without deceit) offering of devotion according to worthiness, reflecting a Purāṇic ethic of honoring spiritual authority and the sacred lineage. This frames bhakti as socially and cosmologically ordered—rooted in guru-sevā and extending to the highest cosmic teacher figures—while remaining ultimately directed toward Hari.

The verse links remembrance and affectionate regard (including toward sacred beings like Tulasi) with the arising of a ‘destroyer of sin’—i.e., purification through dhārmic devotion. It indicates bhakti expressed through reverence to Viṣṇu’s sacred associates/symbols and compassionate conduct, making devotion ethical and embodied rather than purely internal.