Adhyaya 75
Karketana (Karketa) Lakṣaṇa: Origin, Color-Forms, Purity Marks, and Ritual Efficacy
បន្តពីចុងអធ្យាយ ៧៤ សូតាប្រាប់អំពីករកេតនៈ (Karketana) ដោយលើកដើមកំណើតតាមបុរាណៈ៖ វាយុបោះក្រចករបស់ម្ចាស់ដៃត្យចូលព្រៃផ្កាឈូក ហើយករកេតនៈកើតឡើងមានអំណាចខ្យល់។ បន្ទាប់មករាយពណ៌ដែលអាចឃើញ—លឿងទង់ដែងដូចឈាម/ព្រះច័ន្ទ/ទឹកឃ្មុំ/ភ្លើង ហើយអាចមានពណ៌ខៀវ ឬសផង; ការប្រែពណ៌បង្ហាញជំងឺ ឬកំហូច។ គេកំណត់គុណលក្ខណៈថ្មថ្នាក់ខ្ពស់៖ ភ្លឺស្អាត ពណ៌ស្មើ លឿងបន្តិច មានទម្ងន់ មានលំនាំដោយគ្មានប្រេះ ស្នាមរបួស ឬស្នាមពស់។ មានពិធីធម៌៖ រុំស្លឹកមាស ហើយដុតក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធរហូតភ្លឺ ដែលថាអាចបំបាត់ជំងឺ និងគ្រោះកាលី ផ្តល់អាយុវែង ការគាំទ្រវង្ស និងសុខសាន្ត។ ការពាក់ករកេតនៈល្អឥតខ្ចោះនាំកិត្តិយស ទ្រព្យ សាច់ញាតិ ពន្លឺ និងអំណរ ខណៈថ្មក្លែងក្លាយមានកំហូចត្រូវប្រយ័ត្ន។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថាការវាយតម្លៃត្រូវផ្អែកលើជំនាញសាស្ត្រ៖ ពណ៌/រូបរាងត្រឹមត្រូវ និងពន្លឺដូចព្រះអាទិត្យថ្មី គួរឲ្យអ្នកប្រាជ្ញវាយតម្លៃ ដើម្បីសម្របសម្រួលការគោរពបរិសុទ្ធជាមួយការវិនិច្ឆ័យថ្ម។
Shlokas
Verse 1
नाम चतुः सप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच / वायुर्नखान्दैत्यपतेर्गृहीत्वा चिक्षेप सत्पद्मवनेषु हृष्टः / ततः प्रसूतं पवनोपपन्नं कर्केतनं पूजयतमं पृथिव्याम्
សូត្រាបាននិយាយថា៖ «ដូច្នេះហើយ ជាអធ្យាយទីចិតសិបបួន។ វាយុ បានចាប់យកក្រចករបស់អធិរាជដៃត្យៈ ហើយដោយសេចក្តីរីករាយ បានបោះចោលទៅក្នុងព្រៃផ្កាឈូកបរិសុទ្ធ។ ពីនោះបានកើតឡើង ករកេតនៈ ដែលបានទទួលអំណាចនៃខ្យល់ ជារូបរત્નដែលគួរឲ្យគោរពបំផុតលើផែនដី»។
Verse 2
वर्णेन तद्रुधिरसोममधुप्रकाशमाताम्रपीतदहनोज्ज्वलितं विभाति / नीलं पुनः खलु सितं परुषं विभिन्नं व्याध्यादिदोषकरणेन च तद्विभाति
តាមពណ៌ វាបញ្ចេញរូបរាងដូចឈាម ដូចព្រះចន្ទ ដូចទឹកឃ្មុំ និងដូចពន្លឺភ្លើង—ភ្លឺរលោងជាពណ៌ទង់ដែង និងលឿង។ ហើយម្តងទៀត វាអាចបង្ហាញជាពណ៌ខៀវ ឬស ដ៏រឹងរូស ឬចម្រុះ; រូបរាងទាំងនោះកើតឡើងដោយជំងឺ និងកំហុសផ្សេងៗ។
Verse 3
स्निग्धा विशुद्धाः समरागिणश्च आपीतवर्णा गुरवो विचित्राः / त्रासव्रणव्यालविवर्जिताश्च कर्केतनास्ते परमं पवित्राः
ករកេតនៈទាំងនោះ មានភាពរលោង បរិសុទ្ធ មានពណ៌ស្មើគ្នា ពណ៌លឿងស្រាល មានទម្ងន់ និងចម្រុះ; គ្មានប្រេះស្រាំ គ្មានរបួស និងគ្មានស្នាមពុលពស់—ករកេតនៈបែបនេះ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា បរិសុទ្ធខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។
Verse 4
पत्रेण काञ्चनमयेन तु वेष्टयित्वा तप्तं यदा हुतवहे भवति प्रकाशम् / रोगप्रणाशनकरं कलिनाशनं तदायुष्करं कुलकरं च सुखप्रदं च
ពេលវាត្រូវបានរុំដោយស្លឹកមាស ហើយដុតក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ រហូតភ្លឺចែងចាំង នោះវាក្លាយជាអ្នកបំផ្លាញជំងឺ និងអ្នកបំបាត់អំពើអាក្រក់នៃយុគកាលី; វាបង្កើនអាយុ គាំទ្រវង្សត្រកូល និងប្រទានសុខសាន្ត។
Verse 5
एवंविधं बहुगुणं मणिमावहन्ति कर्केतनं शुभलङ्कृतये नरा ये / ते पूजिता बहुधना बहुबान्धवाश्च नित्योज्ज्वलाः प्रमुदिता अपिते भवन्ति
បុរសណាដែលពាក់មណីករកេតនៈ (កណ្តៀង/ហេសូនីត) ដែលមានគុណធម៌ច្រើន ដើម្បីតុបតែងជាមង្គល នោះតែងត្រូវគេគោរព មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានញាតិមិត្តច្រើន ហើយនៅតែភ្លឺរលោង និងរីករាយជានិច្ច។
Verse 6
एके ऽपनह्य विकृताकुलनीलभासः प्रम्लानरागलुलिताः कलुषा विरूपाः / तेजो ऽतिदीप्ति कुलपुष्टिविहीनवर्णाः कर्केतनस्य सदृशं वपुरुद्वहन्ति
មនុស្សខ្លះ ដោយសម្លៀកបំពាក់រលះចោល មានរាងកាយបំផ្លាញបែបប្លែក ពណ៌ខៀវស្រពិចស្រពិលច្របូកច្របល់ សម្បុររលាយ ស្អុយកខ្វក់ និងអាក្រក់មិនស្រស់; ពន្លឺរបស់ពួកគេឆ្លុះខ្លាំងពេក ប៉ុន្តែពណ៌សម្បុរខ្វះការចិញ្ចឹម និងសោភ័ណភាពនៃវង្សត្រកូល ដោយកាន់រាងដូចករកេតនៈ។
Verse 7
कर्केतनं यदि परीक्षितवर्णरूपं प्रत्यग्रभास्वरदिवाकरसुप्रकाशम् / तस्योत्तमस्य मणि शास्त्रविदां महिम्ना तुल्यं तु मूल्यमुदितं तुलितस्य कार्यम्
បើករកេតនៈ (ហេសូនីត) ត្រូវបានពិនិត្យហើយឃើញថាពិតប្រាកដទាំងពណ៌ និងរូបរាង ភ្លឺថ្មីដូចព្រះអាទិត្យរលោង នោះតាមមហិទ្ធិអំណាចនៃវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកប្រាជ្ញជំនាញក្នុងសាស្ត្រ តម្លៃដែលប្រកាសសម្រាប់មណីល្អបំផុតនោះ ត្រូវយកឲ្យស្មើនឹងតម្លៃដែលកំណត់ដោយការថ្លឹង និងវាយតម្លៃត្រឹមត្រូវ។
Frequently Asked Questions
The chapter lists: glossy and pure appearance, uniform tint, yellowish hue, heaviness, pleasing variegation, and absence of cracks, wounds, and serpentine blemishes—these marks define the supremely sacred grade.
It states that Karketana may appear blue or white, rough or variegated, and that such shifts can arise due to diseases and other defects—implying that appearance is diagnostic for quality.
If the gem is true in color and form and shines with fresh, sun-like brilliance, its value should be accepted as determined by learned śāstra-experts, consistent with proper weighing and appraisal procedures.